بررسي و تحليل ساختارهاي طلبي- استعاري نهج‌البلاغه از منظر زبان‌شناسي شناختي

بي‌ترديد نهج‌البلاغه جامع‌ترين كتاب پس از قرآن است كه مي‌تواند راهنماي انسان در تمام ابعاد زندگي به شمار آيد و هدايت بشر را در عرصه‌هاي گوناگون عهده‌دار شود. اين كتاب گرانسنگ مفاهيم انتزاعي گسترده‌اي را در خود جاي داده است كه بدون شك بيان اينگونه مفاهيم با زبان روزمره ممكن نيست و براي نزديك كردن موضوع به فهم و ذهن مخاطب، بايد از ابزارهاي زباني مناسب استفاده كرد كه «استعاره» از پركاربردترين اين ابزارهاست. امام علي (ع) گاهي در كلام خود براي ترغيب مخاطب به انجام امور پسنديده و برحذر داشتن وي از اعمال ناپسند از ساختار طلبي استفاده مي‌كند؛ لذا پژوهش حاضر سعي دارد آن دسته از جملات طلبي كه ساختار استعاري دارند و در عين حال عهده‌دار انتقال مفاهيم انتزاعي هستند را از خطبه‌هاي نهج‌البلاغه استخراج نموده و بر اساس نظريه «استعاره شناختي» آنها را مورد تحليل و بررسي قرار دهد. نتايج تحقيق حاكي بر اين است كه امير سخن با استفاده از نگاشت‌هاي برگرفته از زندگي روزمره كه براي همگان قابل درك است، به مفهوم‌سازي حوزة مقصد مي‌پردازد و بر اساس ميزان آگاهي و شناخت مخاطب از مفهوم موردنظر، از انواع استعاره شناختي استفاده مي‌كند.