بررسي و نقد كمال انسان از منظر انسان‌شناسي پويشي، با تأكيد بر آراي علامه طباطبايي و استاد مصباح يزدي

چيستي «كمال انسان» به عنوان يكي از مباحث مهم انسان شناسي، همواره مورد كنكاش انديشمندان بوده است. در اين ميان، الهي‌دانان پويشي برمبناي ديدگاه خداباورانه خاص خويش، برآنند كه كمال انسان با خداگونه شدن وي محقق مي شود. اين ديدگاه، هرچند با نظر علامه طباطبايي و آيت الله مصباح يزدي همخوان است، ليكن در نحوه كمال انسان ‌-كه ارتباط وثيقي با چگونگي توصيف خداوند دارد- اختلاف دارد. پيروان الهيات پويشي، خداوند را در حال تكامل و تغيير و تبدل مي دانند و بر همين‌ اساس، كمال انسان را در تكاملي مي دانند كه در اثر وابستگي متقابل با سايرين پديدار مي شود و بدين ترتيب، تشبه به خدا و خداگونه شدن انسان را علاوه بر كم رنگ شدن، در هاله‌اي از ابهام فرومي‌برند.اين پژوهش، با روش توصيفي‌-‌تحليلي و انتقادي، درصدد است تا نشان دهد كه مباني چنين ديدگاهي علاوه بر اين‌كه در برخي موارد فاقد دليل است، با قواعد عقلي همچون استحاله تسلسل نيز در تناقض است. اشكال ديگري كه بر اين ديدگاه وارد است، عبارت است از معلق نمودن كمال انسان به شرايط محيطي و برابر دانستن آن با تكامل دائمي، بدون اين‌كه هيچ هدف ثابتي از غايت اين كمال طلبي براي انسان مشخص باشد.