تحليل فضايي دماي ‌شبانه سطح زمين در ايران با استفاده از داده‌‌هاي گذر‌شبانه سنجنده MODIS

هدف اصلي پژوهش‌ حاضر بررسي اقليم ‌شناسي LST شبانه در ايران است. براي اين منظور از محصول MYD11A1 (نسخه 6/1) سنجنده MODIS ماهواره Aqua با تفكيك افقي 1000 متر براي يك ‌دوره 19 ساله (2021-2003) استفاده شد. داده‌هاي ماهواره‌اي با استفاده از داده‌هاي روزانه دماي خاك ‌‌تعداد ‌174 ايستگاه ‌هواشناسي ‌درستي‌ سنجي ‌شدند. درستي ‌سنجي ‌داده‌هاي‌‌ ماهواره‌اي نشان ‌‌داد ‌كه، مقادير متوسط پهنه‌اي دو‌ سنجه ريشه ‌ميانگين‌ مربعات ‌خطا (RMSE) و متوسط ‌اريبي ‌خطا (‌MBE) در قياس با داده‌هاي ايستگاهي ‌به‌ترتيب ℃1/7 و ‌‌℃1/39 مي‌باشد. همچنين، نتايج به‌كارگيري سنجه PBias بيانگر غلبه‌ كم برآوردي در داده‌هاي LST شبانه در قياس با دماي خاك است. ‌در مجموع، سنجنده MODIS دماي سطح زمين را در بيشتر مناطق ‌كشور با خطايي ‌كمتر از %10 برآورد مي‌كند ‌كه بيانگر كارايي بالاي محصول MYD11A1 در برآورد ‌LST شبانه ايران است. يافته‌ها نشان داد كه، تركيب ارتفاع و عرض جغرافيايي بالا در تغييرات فصلي LST شبانه ايران از اهميت قابل‌توجهي برخوردار است. بررسي سير ‌تكوين درون سالانه دما، نشان‌دهنده آن است‌ كه، بالاترين تمركز دمايي درون سالانه و بيشترين همگني در فصل تابستان مشاهده مي‌شود. در ‌مقابل، بيشترين ميزان ناهمگني مربوط به فصل پاييز است. بررسي اختلاف بين‌ كمينه و بيشينه دماي شبانه بيانگر وقوع بالاترين و پايين‌ترين مقادير‌ اختلاف دماي شبانه به‌ترتيب در بيابان لوت و نوار باريك سواحل جنوبي درياي خزر مي‌باشد. بررسي جغرافيايي نقاط سرد، از قرارگيري سردترين نقاط ايران در قلل مرتفع، واقع در عرض‌هاي جغرافيايي بالا، حكايت دارد. بالاترين تمركز جغرافيايي نقاط سرد ايران در فصل تابستان و بيشترين پراكنش فضايي آنها در فصل زمستان، به‌ويژه در ماه دسامبر، مشاهده مي‌شود. يافته‌ها همچنين بيانگر وجود يك سير ‌تكوين منظم سالانه در نحوه استقرار نقاط سرد ايران است.