سميت تنفسي اسانس برگ درخت ارس (Juniperus excelsa M.Bieb.) از دو رويشگاه مختلف در ايران بر آفات شب‌پره‌ هندي (Plodia interpunctella (Hübner)) و سوسك زرد آرد (Tenebrio molitor L.)

در دهه‌هاي اخير، استفاده از حشره‌كش‌هاي دوست‌دار محيط‌زيست به‌‌ويژه اسانس‌هاي گياهان براي كنترل آفات انباري توجه بسياري از محققين را به‌خود جلب كرده‌ است. بنابراين پژوهش حاضر با هدف بررسي خاصيت حشره‌كشي، اسانس برگ درخت ارس (Juniperus excelsa) جمع آوري شده از دو رويشگاه واقع در ارتفاعات منطقه‌ آق داغ و (خلخال) و شهرستانك (كرج) در ايران روي حشرات كامل شب پره‌ هندي (Plodia interpunctella) و سوسك زرد آرد (Tenebrio molitor L.) انجام شد. برگ درختان از دو ناحيه جمع آوري و اسانس با استفاده از دستگاه كلونجر تهيه و تركيبات اصلي با استفاده از كروماتوگرافي گازي متصل به طيف‌سنج جرمي شناسايي شد. همچنين اثر سميت تنفسي اين اسانس ها بر روي حشرات فوق با تعيين شاخص ميزان كشندگي (LC50) و رگرسيون پروبيت بررسي شد. براساس نتايج، در اسانس برگ درخت ارس منطقه‌ شهرستانك و آق داغ به ترتيب 24 و 18 تركيب شناسايي شد. در هر دو رويشگاه، بيشترين تركيب شناسايي شده مربوط به α-Pinene بود. نتايج نشان داد كه سميت تنفسي اسانس ها درهر دو منطقه‌ مورد مطالعه با غلظت اسانس همبستگي مثبت و معني دار دارد (p 0.01). LC50 براي سوسك زرد آرد در اسانس هاي آق داغ و شهرستانك به‌ترتيب 279/10، 253/16 ميكروليتر بر ليتر هوا و براي شب پره‌ هندي 182/26، 115/16 ميكروليتر بر ليتر هوا محاسبه شد. مقادير LC50 اسانس‌هاي تهيه شده از شهرستانك براي هر دو حشره كمتر بود كه  اين تفاوت احتمالاً از  تفاوت در تركيبات شيميايي اسانس در رويشگاه ناشي شده است. با توجه به سميت تنفسي اسانس حاصل از برگ‌هاي درخت ارس در دو منطقه‌ بررسي شده، و با توجه به تفاوت شاخص LC50، مطالعات زيست سنجي بيشتري ازJ. excelsa  در رويشگاه هاي مختلف توصيه مي شود.