فرديت و جمعيت تربيت طبيعي در اميل

در سدۀ هفدهم، در كتاب اميل، روسو مفهوم تربيت طبيعي را مطرح كرد و، به‌رغمِ اقبال و ادبار عموم و خصوص از اين كتاب، از زمان انتشار، پژوهشگران دراين‌خصوص كه لب كلام روسو گرايش به فرديت يا جمعيت تربيت طبيعي بوده اختلاف نظر دارند. گرچه گسترۀ اين مناقشه دامن‌گير كليت انديشۀ روسو مي‌شود، اما در اين مقاله تلاش شده تا پس از طرح روشن اين مسئله مشخصاً در كتاب اميل رأي يكي از مهمترين مفسران معاصر آراي تربيتي روسو، يورگن الكرز، در جانبداري از فرديت تربيت طبيعي اميل مثال آورده شود و با استمداد از روشنگري‌هاي وي از آراي تربيتي روسو دركي عميق‌تر از اميل حاصل شود كه بتواند در لايه‌اي فروتر وحدت و انسجام انديشۀ روسو را حفظ كند؛ بدين قرار كه گرچه فرديت و جمعيت ويژگي طبيعي دو دورۀ متمايز رشد اميل به حساب مي‌آيند، اما اصل تسليم ضرورت شدن در كل اميل طنين‌انداز است و همين اصل است كه وحدت انديشۀ تربيتي روسو را مصون نگه مي‌دارد.