بررسي زمين‌شيمي و خاستگاه ماگمايي در واحدهاي سنگي رخداد كانه‌زايي تازه‌كند، شمال شرق زنجان

گستره معدني تازه كند به عنوان بخشي از كمربند فلززايي طارم- هشتجين در 45 كيلومتري شمال شرق شهرستان زنجان، شمال غرب ايران واقع است. بر پايه بررسي هاي صحرايي، سنگ نگاري و زمين شيمي، تركيب سنگ شناسي توده هاي نفوذي آن از كوارتزمونزونيت، مونزونيت، مونزوديوريت تا گابروديوريت متغير است و تركيب واحدهاي آتشفشاني آن در گستره تراكي آندزيت، آندزيت تا آندزيت بازالتي قرار دارد. اين سنگ ها با ماهيت پرآلومين تا متاآلومين، وابسته به سري ماگمايي آهكي قليايي پتاسيم بالا و شوشونيتي هستند و در گستره گرانيتوئيدهاي نوع I جاي دارند. نمودارهاي تفكيك زمين ساختي نشان دهنده شكل گيري اين سنگ ها در محيط قوسي آتشفشاني پسابرخوردي در يك حاشيه فعال قاره اي است. در نمودارهاي هاركر، SiO 2 داراي همبستگي منفي با Al2O3، MgO، MnO، CaO، Fe2O3، P2O5، TiO2، Co، V، Sr، Ni و Cr و همبستگي مثبت با K2O، Na2O، Zr و Rb است. غني شدگي عناصر سنگ دوست درشت يون (LILE، Cs، Ba، Rb، Th، U و Pb) و عناصر خاكي نادر سبك (LREE) و تهي شدگي عناصر با شدت ميدان بالا (HFSE) (Ti، Y، Zr، Nb و Dy) و عناصر خاكي نادر سنگين (HREE) از ديگر ويژگي هاي زمين شيميايي، توده هاي نفوذي گستره تازه كند است. بر پايه يافته هاي زمين شيميايي هر دو مؤلفه گوشته و پوسته در تشكيل و دگرگوني ماگمايي توده هاي نفوذي مورد بررسي مؤثر بوده اند. ماگماي مولد اين توده ها در اثر آميختگي مذاب هاي بازالتي برآمده از گوشته و مذاب ناشي از ذوب بخشي سنگ هاي پوسته زيرين در تعادل با پسماند پيروكسن و آمفيبول در ژرفاي كمتر از 40 كيلومتر تشكيل شده است.