ابعاد شناسي چالش ‌هاي نهادينه ‌سازي نظام بانكداري اسلامي

در زمينه چالش ‌هاي بانكداري اسلامي، بعد از گذشت نزديك به چهل سال از تصويب و اجراي قانون عمليات بانكداري بدون ‌ربا در جمهوري اسلامي ايران، نوشته‌ها، تحقيقات و مطالب فراواني شكل گرفته است. در طول اين دوران نيز در راستاي برطرف نمودن آن‌ها، راه‌حل‌هايي نيز ارائه و به اجرا گذاشته شده است. لذا با اذعان بر اين مطلب كه برخي از چالش‌ها نيز برطرف شده، اما هنوز نظام بانكداري اسلامي درگير چالش‌هايي است كه برخي از آن‌ها از سابقه‌اي نسبتاً بلندمدت برخوردار هستند. لذا در همين راستا و به ‌منظور ريشه‌ يابي چالش‌ ها به‌ نظر مي‌رسد مهم‌تر از شناخت خودچالش‌ها، درك درست و صحيح جنبه‌ها و ابعاد چالش‌هاي مقابل نهادينه شدن نظام بانكداري اسلامي، علي‌الخصوص در جمهوري اسلامي ايران و علي‌العموم در جهان است. بر همين اساس در اين مقاله تلاش شده است با نگاهي تقريباً همه‌جانبه، ضمن ريشه‌شناسي چالش‌ها، ابعاد گوناگون چالش‌ها موردبررسي و مداقه قرار گيرند. پژوهش حاضر ابعاد چالش‌ها را در دو بخش چالش‌هاي بانكداري اسلامي در جمهوري اسلامي ايران و جهان به شكل جداگانه موردبررسي قرار داده است. درهرصورت، اساسي‌ترين چالشي كه از تصويب قانون عمليات بانكداري بدون‌ربا در جمهوري اسلامي ايران وجود دارد، چالش «نبود قصد و نيت در عقود طبق قاعده «العقود تابعه للقصود»، علي‌الخصوص در مورد مفهوم «قرض‌الحسنه» است كه شايد بتوان ادعا نمود اساس و مبناي تفكر و انديشه اسلامي در زمينه ساده‌ترين و درعين‌حال پيچيده‌ترين مفهوم اقتصاد يعني «پول» در فضاي «قرض‌الحسنه» معنا و تجلي پيدا مي‌نمايد. اميد است اين پژوهش بتواند به‌عنوان مصداقي از مصاديق گام دوم انقلاب اسلامي در راستاي نهادينه‌ سازي نظام اقتصاد اسلامي بوده باشد.