بررسي تطبيقي دو نمايشنامه‌ طوفان امه سه‌زر و چشم در برابر چشم غلامحسين ساعدي با تاكيد بر آراي ميشل فوكو

مكتب آمريكايي ادبيات تطبيق بستر مناسبي را فراهم كرده است تا بتوان مضامين، ديدگاه‌ها و مفاهيم مستتر در آثار ادبي را فارغ از زبان و جغرافياي آن‌ها مورد تحليل و بررسي قرار دهيم. در اين پژوهش نمايشنامه چشم در برابر چشم غلامحسين ساعدي و طوفان امه ‌سزر را با استفاده از مكتب آمريكايي و با تاكيد بر آرا ميشل فوكو مورد تطبيق قرار مي‌دهيم و شباهت‌ها و تفاوت‌هاي ميان آن دو را بررسي مي‌كنيم. فوكو در كتاب مراقبت و تنبيه به تشريح مجازات دولت‌ها در عصرهاي مختلف پرداخته است. اشخاص قدرتمند با استفاده از دستگاه فكري و مجازات مورد نظرشان اقشار مختلف جامعه را تحت فشار قرار داده و آن‌ها را تنبيه مي‌كنند. فوكو لزوما اين مجازات را بازدارنده و متناسب با جرمِ مجرم نمي‌داند. همانطور كه در اين مقاله بررسي خواهد شد، در اين نمايشنامه‌هاي منتخب، پادشاه به عنوان بالاترين منصب قدرت تنها محل تعيين مجازات است. غياب دستگاه قضايي و جايگاه محاكمه در هر دو نمايشنامه نشان‌دهنده‌ي سليقه‌اي عمل كردن دستگاه حكومت در منظر نويسندگان اين آثار است. در چشم در برابر چشم تنبيه جسمي بيشتر از تنبيه روحي پسنديده مي‌شود در حالي‌كه در نمايشنامه طوفان بالعكس است. آنطور كه فوكو مي‌گويد نمايشي بودن مجازات در جهت تثبيت قدرت و ترساندن مردم مي‌باشد كه در اين دو نمايشنامه‌ هم دلايل استفاده از تنبيه با اين فرضيه همراستاست.