اثرات اگزوزوم هاي منشأ گرفته از سلول هاي خوني بر ترميم زخم‎ هاي مزمن

مقدمه: امروزه ترميم زخم ‎هاي حاد و مزمن مانند زخم پاي ديابتي و زخم‎هاي تروماتيك، يكي از چالش‎هاي مورد بحث در علم پزشكي مي‎باشد. تا به امروز جهت ترميم زخم‎هايي كه به درستي ترميم نمي‎شوند، روش‎هاي درماني متعددي ارائه شده اند كه از جديدترين آنها مي‎توان به درمان به ‎واسطه وزيكول ‎هاي خارج سلولي، مشخصاً اگزوزوم ها اشاره نمود. اگزوزوم‎ها، وزيكول هايي با ابعاد نانو‎اند كه از طيف وسيعي از سلولل ها از‎جمله انواع سلول هاي خوني ترشح مي‎شوند و به ‎واسطه محموله هايي كه در‎بر‎دارند، مي‎توانند اثراتي بر بافت هاي هدف خود بگذارند كه در ترميم زخم حائز اهميت بوده و مي‎توان از آنها به عنوان درمان زخم‎هاي مذكور بهره برد. اين مقاله مروري است بر مهمترين تحقيقات انجام ‎شده بر روي اگزوزوم‎هايي كه از انواع سلول‎هاي خوني منشا گرفته اند و نيز بررسي نتايج آزمايشگاهي و باليني كه هركدام از خود نشان داده اند.روش: به منظور بررسي تحقيقات صورت‎ گرفته، تمام مقالات با محوريت بكارگيري اگزوزوم‎هاي خوني به ‎علاوه تعدادي از مقالات مرتبط با كليات اگزوزوم در پايگاه هاي داده PubMedو google scholar در بازه زماني 2005تا2024 انتخاب شده و مورد مطالعه قرار گرفتند.نتايج: بر‎طبق يافته ها، اگزوزوم هاي حاصل از برخي سلول هاي خوني به ‎ويژه ماكروفاژ و پلاكت توان مداخله در توسعه زخم را داشته و علي ‎الخصوص در مراحل اوليه ترميمي مانند مرحله هموستاز و التهاب نقش موثري نشان داده‎اند.