ميثاق و تفسيرهاي مختلف از آن نزد انبياي بني‌اسرائيل

يهوديانِ دورۀ تبعيد به‌واسطۀ هشدارهايي كه از انبياي پيش از تبعيد دريافت كردند، از تنبّه و آگاهي نسبي برخوردار شده بودند. ظهور هشت تن از انبياي بني‌اسرائيل به نام‌هاي عاموس، هوشع، اشعياء، ميكاه، زفنيا، ناحوم، حبقوق و ارميا كه به انبياي ماقبل تبعيد معروف هستند و رواج تعاليم آن‌ها، موجد تحولات بسياري در حيات ديني يهوديان شد. از ميان اين انبيا، عاموس، هوشع، اشعياء و ارميا، يهوديان را به درك عميق خدا و رعايت نظام اخلاقي جديد دعوت نمودند و ميثاق را با دلالت‌هاي روشن‌تري احيا كردند. هدف پژوهش حاضر، بررسي برداشت و تفسير اين چهار نبي از ميثاق و تبيين شباهت‌ها و تفاوت‌هاي آن‌ها در تفسير ميثاق با استفاده از منابع مكتوب، به‌ويژه عهد عتيق، براساس تطبيق داده‌ها و تحليل آن‌هاست. يافته‌ها حاكي از اين هستند كه در موضوع ميثاق، باوجود توافق دربارۀ اصل موضوع، اين چهار نبي در تفسير آن تفاوت و تنوع آراء دارند. عاموس، نخستين نبي از انبياي بزرگ دوره ماقبل تبعيد، مفهوم ميثاق را با عدالت الهي گره‌ زده‌است. حال آنكه هوشع نبي اين آموزه را براساس احساسات عاطفي، اشعياي نبي بر اساس قداست خداوند و ارمياي نبي، فراتر از اين‌ها، بر بنياد معنويت تفسير كرده‌است. به ‌عبارت ‌ديگر، هوشع با مشكل عشق دست‌وپنجه نرم مي‌كرد، عاموس و اشعياء با عدالت و قداست هماوردي مي‌كردند و ارميا بخشي از مناقشه را با تجديد عهد قابل ‌حل مي‌دانست.