تحليل رويكرد نجم رازي در تعامل با نفس امّاره با تكيه بر مرصادالعباد

«مبارزه با نفس اماره» از دغدغه‌هاي مهم شريعت، اخلاق و عرفان اسلامي است و روش‌هايي نيز براي انجام اين جهاد به راهروان توصيه شده‌است. نجم رازي در مرصادالعباد با رويكردي ويژه و نسبتاً منحصر به فرد، به موضوع تعامل با نفس و كيفيت آن مي‌پردازد. نگارندۀ مقالۀ پيش‌رو كوشيده‌است تا با روش تحليل و توصيف، محتواي كيفي انديشۀ رازي دربارۀ جهاد عليه نفس اماره را تبيين نمايد. يافته‌هاي پژوهش نمايان‌گر آن است كه رازي به برخورد اعتدالي و دور از افراط و تفريط با نفس اماره باور دارد و هر گونه تندروي يا سهل‌انگاري در مواجهه با نفس اماره را به زيان سالك مي‌داند. در انديشۀ او، نفس اماره في‌نفسه سرچشمۀ بدي‌ها نيست و صفات مذمومِ نفساني بنا به اقتضاي حكمت الهي و از براي مصلحتي به نفع بشر در نفس به وديعه نهاده شده‌اند. او همچنين معتقد است كه جوهرۀ نفس بشري از استعداد و قابليت استحاله برخوردار است، به گونه‌اي كه ادبار آن از حق، نفس را اماره بالسوء مي‌كند و اقبال به حق، نفس را به مسير اطمينان سوق مي‌دهد.