سلوك عملي در مكتب يوگه و طريقۀ شطاريه با تأكيد بر رساله جواهر خمسه محمد غوث گوالياري

در سرزمين هند، تصوف اسلامي و آيين يوگه، به عنوان دو مكتب عرفاني، مناسبات تنگاتنگي را با يكديگر تجربه كرده‌اند. بررسي‌هاي تطبيقي نشان مي‌دهند كه شماري از آداب و اعمال سلوكي تصوف اسلامي و مكتب يوگه با هم تلفيق يافته‌اند و دستورالعمل‌هاي طريقتي شطاريه در هند، به خصوص از زمان شيخ محمد غوث گوالياري، بيشترين تلفيق را با آداب مراقبه در مكتب يوگه داشته‌اند. پژوهش حاضر به‌سياق تحليلي و تطبيقي و با مطالعۀ مندرجات يكي از مهمترين آثار طريقتي و عرفان عملي شطاريان، يعني جواهر خمسه شيخ محمد غوث گوالياري، و مفاد يوگه‌سوتره‌هاي حكيم مشهور هندي، پتنجلي، به بررسي مشابهت‌ها و تأثيرپذيري‌هاي ميان طريقه شطاريه و مكتب يوگه پرداخته‌است. بر بنياد اين پژوهش روشن مي‌شود كه عارفي مسلمان، مانند شيخ محمد غوث، در به‌كارگيري روش‌هاي عملي مكتب يوگه در نظام عرفان عملي خود، مانعي مشاهده نكرده‌است. كاربست اذكار اسلامي به‌همراه اعمال بدنيِ يوگه در سلوك عملي طريقه شطاريه، يكي از بهترين نمونه‌هاي تلفيق روش عرفانيِ عرفان هندويي و تصوف اسلامي است.