دين در چو غربي

مقالۀ حاضر به روش توصيفي و تحليلي، به بررسي مفهوم و تحليل كاركرد دين در چين باستان، در دوره چو غربي، پرداخته‌است. آثار به‌جامانده از اين دوره، از جمله شمايل‌نگارها و نوشته‌هاي روي ظروفِ برنزي آييني، نگاشته‌هاي روي استخوان‌هاي غيبگويي، آرامگاه‌هاي سلطنتي و برخي ديگر از آثار متأخر، بيانگر عقايد و شعائر ديني چينيان باستان در آن دوره‌است. دين مردم در دورۀ اول چو (چو غربي)، شامل باور به تيآن (آسمان) به‌عنوان خداي متعالي، ارواح نياكان، ارواح و خدايان طبيعت و باور به زندگي پس از مرگ است. خداي متعالي در رأس، و ساير ارواح و ايزدان در مرتبۀ پايين‌تر بوده و كارگزار تيآن محسوب مي‌شوند. تيآن خدايي شخصي، حاكم بر كل عالم هستي، آفريننده و نگهدارندۀ همه موجودات است؛ او به‌منظور ياري ابناي بشر از رهگذر مكاشفه با آنها گفتگو دارد و همواره ايشان را به عدالت داوري مي‌كند. مردم اين دوره، افزون بر باور به خداي قادر مطلق-تيآن-به زندگي پس از مرگ نيز اعتقاد داشتند. به زعم آنان، انسان داراي دو روح است: يكي «پئو»، كه پس از مرگ، به جهان فرودين سقوط نموده و در آنجا زندگي تاريكي خواهد داشت؛ و ديگري «هون» كه به قصر شانگ‌دي يا تيآن صعود كرده و همانجا به خوشي زندگي مي‌كند. همچنين جهت حصول شرايط زندگي مساعد، يا دست‌كم در امان ماندن از بلاها، بايد به خداي متعالي، ارواح و نياكان احترام گذاشت و براي آنها قرباني گزارد. برخلاف دورۀ شانگ، در دورۀ چو، نه روح فرمانرواي مرده، بلكه خود فرمانرواي زنده، به‌عنوان تيآن‌زي (فرزند آسمان)، واسطه آسمان و زمين است كه بايد براساس تيآن‌مينگ (حُكم آسماني) به عدالت بر مردم حكومت كند.