بررسي ديدگاه‌هاي سيد احمدخان هندي در تحديد قلمرو قرآن و سنّت

امروزه بحث قلمرو دين، از مباحث مهم در دنياي اسلام است. سيد احمدخان هندي، اولين متفكري است كه در تحديد قلمرو قرآن و سنّت به‌عنوان دو منبع مهم دين سخن گفته است. ديدگاه‌هايي كه وي دراين‌باره ارائه كرده است، در چهار محور بررسي و ارزيابي مي‌شود: سيد احمدخان آياتي از قرآن را كه حاكي از قوانين دنيوي است، به معنايي مادي تأويل مي‌كند؛ بر اساس ديدگاه وي، سنت، روحِ پيام الهي و تفسير آن به‌شمار مي‌آيد كه ازاين‌جهت شبيه كتب مقدس است. به اعتقاد سيد احمد خان، سنت به‌طور عمده با معيار عقل سنجيده مي‌شود؛ ازنظر وي، مسائل اخروي تنها حوزه وحي سنت است. مهم‌ترين نقدهايي كه بر ديدگاه‌هاي وي وارد است، عبارت‌اند از: عقل و تجربه انسان در شناخت همه راه‌هاي معرفت، محدوديت دارد؛ ازاين‌رو، تابع قرار دادن قوانين حاكم بر زندگي دنيوي انسان در ابعاد اجتماعي -سياسي، از قوانين مطرح در علوم تجربي، خطاست. تشبيه وحي سنت به وحي كتب مقدس، درحالي‌كه تفاوت‌هاي مهمي بين اين دو است، وجهي ندارد. تفسير بودن جزئيات وحي سنّت، ناشي از ديدگاه سيد احمدخان درباره ماهيت وحي و جنبه بشري دادن به آن است. قلمرو وحي سنّت، مسائل مهم اجتماعي -سياسي را نيز در برمي‌گيرد.