ظاهر و باطن قرآن و پيوند ميان آن‌ها با تكيه بر آيات- روايات و سخنان متفكران اسلامي (عارفان و فيلسوفان نامي)

حرف قرآن را بدان كه ظاهري است زير ظاهر باطن بس قاهري است مسئله ظاهر و باطن قرآن مجيد از زمان پيامبر اكرم تاكنون مطمح نظر مسلمانان بوده و هست، با توجه به اين نكته احاديث بسياري از زبان رسول اكرم و حضرت امير و ديگر ائمه (ع)، در اين باب صادرشده است. اين احاديث در حد متواتر يا حداقل مستفيض مي‌باشد، مثل حديث شريف نبوي «ان للقرآن ظهراً و بطنا و لبطنه بطنا الي سبعة أبطن» كه از طريق فر يقين نقل‌شده است. مولوي در مثنوي با توجه به اين حديث به‌تفصيل سخن گفت كه در متن مقاله نقل كرده‌ايم. وي در سرآغاز سخن خود گفت: حرف قرآن را بدان كه ظاهري است زير ظاهر، باطن بس قاهري است آيات بسياري نيز بيانگر ظاهر و باطن قرآن مجيد است. به‌سان آية «إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كرِيمٌ، فِي كتابٍ مَكنُونٍ، لا يمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُون» (واقعه/77 -79). در اين مقاله، نخست با تمسك به آيات و روايات و سخنان عارفان و فيلسوفان نام‌آور اسلامي، باطن و مراتب گونه‌گون قرآن مجيد به اثبات رسيده سپس در باب كيفيت ارتباط ظاهر و باطن قرآن سخن به ميان آمده است.