بررسي تطبيقي دلالت‌هاي مفهومي آيه‌ اسراء در تفاسير فريقين (با محوريت تفسير مجمع‌البيان و مخطوطه‌ شيخ يونيني)

با توجه به جايگاه و اهميت معراج در كانون انديشه‌ اسلامي، خوانش‌هاي گوناگوني از آيات مرتبط با اين موضوع صورت پذيرفته‌است. تشكيك در وقوع معراج از سوي مستشرقان و نيز رؤياانگاري آن از سوي برخي عالمان مسلمان، ضرورت واكاوي آراي تفسيري عالمان فريقين پيرامون اين موضوع را دوچندان مي‌كند. در اين پژوهش، با روش توصيفي‌ـ تحليلي، آراي تفسيري مرحوم طبرسي از علماي شيعه و شيخ يونيني از علماي اهل سنّت، پيرامون اصل وقوع معراج و اسراء، زمان، مكان و كيفيت وقوع، هدف و نيز معجزه بودن معراج و مسأله‌ رؤيت الهي واكاوي گرديد. نتايج پژوهش حاكي از آن است كه به‌رغم اختلافات فرقه‌ حنبلي با مذهب تشيع، همگرايي بسياري بين آراي يونيني و طبرسي پيرامون معراج و اسراء وجود دارد. مهم‌ترين وجه اشتراك آنان اعتقاد به وقوع معراج در حالت بيداري و رخداد آن به صورت جسماني و روحاني توأمان است كه با معجزه بودن معراج سازگار است. با وجود اينكه هر دو در ارائه‌ نظرتشان از دلايل عقلي و نقلي بهره برده‌اند، در نوع منابع مورد استفاده، كميّت پرداختن به موضوعات و نيز اقامه‌ دليل با هم اختلافاتي دارند. تأكيد شيخ يونيني بيشتر بر كيفيت وقوع معراج است، در حالي كه مرحوم طبرسي، علاوه بر تبيين كيفيت وقوع معراج به هدف معراج كه همان رؤيت حجت‌هاي شگفت خداوند از سوي پيامبر(ص) است نيز اشاره مي‌كند.