ساختار روابط مسلمانان از رهگذر تحليل مضمون ارتباط ولايي در قرآن كريم

روابط افراد و جوامع مسلمان با ديگر افراد و ملل مسلمان و غيرمسلمان از موضوعاتي است كه در آيات قرآن كريم بدان پرداخته شده است. لزوم مرزبندي از مسائل مرتبط به روابط مسلمانان است در اسلام و آيات الهي بدان تأكيد شده است. گاه مرزبندي در حوزه‌ي جغرافيايي و زميني است؛ گاه در مسائل اجتماعي، سياسي، فرهنگي و ديني. با توجه به‌ضرورت مرزبندي اعتقادي، سياسي و اجتماعي ايران اسلامي با دشمنان و لزوم اطاعت و تبعيت از قرآن كريم، پژوهش حاضر با استفاده از فرايند تحليل مضمون و نرم‌افزار MAXQDA به بررسي آموزه‌هاي قرآني در مرزبندي ارتباط ولايي پرداخته است. بررسي اين آموزه‌ها بيانگر آن است كه در آيات الهي درباره‌ي اين موضوع چهار رويكرد اثبات، نفي، نهي و ذم وجود دارد. مضمون اثبات به دو مضمون فرعي جبهه‌ي حق و جبهه‌ي باطل قابل‌تقسيم است. جبهه‌ي حق شامل مضامين پايه خداوند، پيامبر(ص)، مؤمنان و فرشتگان مي شود و جبهه‌ي باطل شامل مضامين پايه‌ي شيطان، طاغوت، كافران، يهود و نصارا و ظالمان مي گردد. مضامين پايه‌ي نفي نيز شامل سه گروه غيرخداوند، كافران و مؤمنان غيرمهاجر مي شود. همچنين خداوند مؤمنان را از ارتباط ولايي با كافران، يهود و نصارا، مسخره و بازي گيرندگان دين، افراد مورد غضب الهي و دشمنان خود و خداوند نهي مي فرمايد و درنهايت، ولي قرار دادن شيطان و نسلش به‌جاي خداوند و ولي قرار دادن كافران نيز درآيات الهي مورد مذمت قرار گرفته است.