تحليل ساختار مفهومي «خدا» بر مبناي نظام شناختي مفهوم «مالكيت» در قرآن كريم

چيستي مفهوم «خدا» به‌عنوان موجودي شناخت ناپذير و چگونگي بازنمايي رابطه او با موجودات ديگر ازجمله مسائلي است كه موردتوجه دين‌پژوهان با رويكردهاي مختلف قرارگرفته است. به نظر مي‌رسد معناشناسي شناختي ازآن‌رو كه به چيستي و چگونگي يك مفهوم توجه دارد بتواند در تحليل ساختار مفهومي از «خدا» در قرآن راهگشا باشد. در پژوهش پيش رو با رويكرد معناشناسي شناختي و با شيوه‌ توصيفي - تحليلي به تبيين مفهوم «خدا» با استفاده از استعاره‌هاي شناختي حوزه‌ «مالكيت» و مدل‌هاي مفهومي مرتبط با آن پرداخته شده است تا از اين طريق شيوه‌ ساخت‌بندي و بازنمايي مفهوم «خدا» در حافظه ادراكي انسان را در چارچوب نظريه استعاره‌ مفهومي نشان دهد. نتيجه حاصل از اين پژوهش نشان مي‌دهد كه استعاره‌ها داراي كاركردهاي شناختي و ارتباطي هستند و قابليت اين را دارند كه براي مفاهيم دشوار و ناملموس قالبي روشن و درك پذير را فراهم آورند. در زبان قرآن مفهوم خدا و تصور از او با مدل شناختي  خداي شخص‌وار و بر اساس مؤلفه‌هاي مفهومي مرتبط با انسان بر مبناي احساسات و تجربيات فرد از ارتباط با ديگران در قالب رابطه‌ يك شخص با شخص ديگر شكل گرفته است كه در حافظه ادراكي انسان با مفاهيمي، چون: پادشاه، پدر، حمايت‌گر، خريدار، مُقترِض، در قالب استعاره‌هاي مفهومي «خدا پادشاه است»، «خدا خريدار است»، «خدا پدر است» و» خدا جِواردهنده است» بازنمايي و درك مي‌شود. اين حوزه‌هاي شناختي رابطه‌ تمثيلي با ذات خداوند دارند. با تداعي مفهوم خداوند در ذهن از طريق استعاره مفهومي زواياي ملموس متعددي از مفهوم خداوند كشف مي‌گردد كه در غير زبان استعاري و بدون بهره‌گيري از مدل‌هاي شناختي قابل دريافت نمي‌باشد.