ارزيابي تأثير ايجاد بازار آب بر ارتقاي بهره‌ وري با استفاده از مدل برنامه ‌ريزي رياضي (مطالعه موردي: حوضه آبريز تجن)

هدف از اين مطالعه اثرات تشكيل بازارهاي آب بر ارتقاي بهره‌وري آب در حوضه آبريز تجن مي‌باشد. در اين پژوهش از يك سيستم مدل‌ سازي، مدل برنامه‌ريزي رياضي و تابع هدف حداكثرسازي سود در محيط زبان برنامه‌نويسي متلب استفاده شد. پس از شبيه‌سازي تشكيل بازار آب، تأثير آن بر شاخص‌هاي بهره‌وري فيزيكي و اقتصادي آب در دو گروه شامل مزارع بدون محدوديت آب (گروه A) و مزارع با محدوديت آب (گروه B) موردارزيابي قرار گرفت. براساس نتايج، تشكيل بازار آب منجر به افزايش 13 درصد سود در گروه (A) و 30 درصد سود در گروه (B) مي‌شود. با توجه به نتايج، تشكيل بازار آب ميزان مصرف آب در مزارع نماينده (A) و (B) را به‌ترتيب كاهش و افزايش مي‌دهد. نتايج ارزيابي شاخص‌هاي بهره‌وري آب حاكي از آن است كه در گروه (A) در دسترس‌بودن آب و در نتيجه افزايش سطح زير كشت و در گروه (B) جبران كمبود آب و افزايش سطح زير كشت منجر به افزايش بهره‌وري فيزيكي شده است. در مزارع گروه (A) فروش آب و در مزارع گروه (B) تخصيص آب به محصولات با ارزش اقتصادي بالاتر افزايش بهره‌وري اقتصادي آب را در پي داشته است. به‌طوركلي، مي‌توان بيان نمود كه تشكيل بازار آب موجب افزايش بهره‌وري مي‎گردد، اما تنهايي منجر به‌دستدست‌يابي به كشاورزي پايدار و كاهش مصرف آب در سطح حوضه آبريز نمي‌شود. بنابراين اجراي سياست‌هاي ديگر نظير كنترل برداشت از منابع آب سطحي و زيرزميني، تحويل حجمي آب براساس الگوي كشت بهينه و تخصيص آب به محصولات با ارزش اقتصادي بالاتر همراه با رويكرد بازار آب مي‌تواند علاوه‌ بر كاهش مصرف آب، بهره‌وري آب را نيز ارتقا دهد.