واكنش فيزيولوژيكي گياه كرچك (Ricinus communis L) به كاربرد كودهاي زيستي و سوپرجاذب تحت شرايط تنش كم‌آبي

به‌منظور بررسي تأثير كاربرد كودهاي بيولوژيكي و سوپر جاذب بر خصوصيات زراعي گياه كرچك در تيمارهاي مختلف كم آبي آزمايش به‌صورت اسپليت‌پلات فاكتوريل در قالب طرح بلوك‌هاي كامل در مركز تحقيقات كشاورزي استان آذربايجان غربي اجرا شد. عامل اصلي سطوح آبياري (70، 100، 130 و 160 ميلي‌متر از تشتك تبخير) و عامل فرعي شامل كاربرد تركيب كودهاي زيستي (آزوسپريليوم، سيتروباكتر، آزوسپريليوم + سيتروباكتر و شاهد) و سوپر جاذب (مصرف و عدم مصرف سوپر جاذب) به‌صورت فاكتوريل در كرت‌هاي فرعي با سه تكرار به اجرا درآمد. نتايج نشان داد بالاترين محتوي كلروفيل a و b و همچنين كارتنوئيد و كمترين مقدار قند محلول، كاتالاز، مالون دي‌آلدئيد و درصد پروتئين به تيمار تلقيح با سيتروباكتر و آبياري بعد از 70 ميلي متر تبخير اختصاص داشت، همچنين بالاترين محتوي قند محلول، پرولين و درصد پروتئين به تيمار تلقيح با آزوسپريليوم+ سيتروباكتر و آبياري بعد از 160 ميلي متر تبخير اختصاص يافت. در اين مطالعه كاربرد سوپرجاذب در دور آبياري 70 ميلي متر تبخير بالاترين محتوي كلروفيل a و b و كمترين مقادير قند محلول، پرولين، كاتالاز و درصد پروتئين را به خود اختصاص داد، درحالي‌كه بالاترين محتوي قندهاي محلول، پرولين، مالون دي‌آلدئيد و درصد پروتئين، در تيمار كاربرد سوپرجاذب همراه با آبياري بعد از 160 ميلي‌متر مشاهده شد. در اين بررسي كاربرد هم‌زمان سوپر جاذب و تلقيح با آزوسپريليوم بالاترين محتوي كلروفيل a، كلروفيل b، كارتنوئيد، درصد پروتئين و كمترين محتوي آنزيم كاتالاز را به خود اختصاص داد، بيشترين محتوي قند محلول و كمترين مقدار مالون دي‌آلدئيد در تيمار كاربرد سوپرجاذب همراه به سيتروباكتر ديده شد. با توجه به نتايج مطالعه حاضر تيمار با كود زيستي و سوپر جاذب هم به‌صورت جداگانه و هم تركيبي مي تواند راه كاري مناسب جهت بهبود خصوصيات فيزيولوژيك كرچك در منطقه موردبررسي باشد كه در طول دوره رشد درجات مختلفي از تنش كم‌آبي را تجربه مي كند.