واكاوي مزاج خانه‌هاي تاريخي بوشهر با تأكيد بر تأثيرات محيط بر مزاج فضا

در معماري خانه‌هاي تاريخي، محيط، علاوه بر تأثيرات مستقيم بر چگونگي انتخاب راهكارهاي اقليمي مؤثر، مزاج فضاهاي محل زندگي را نيز تحت تأثير قرار داده است. پژوهش حاضر در راستاي شناخت محيط خانه‌هاي تاريخي بوشهر و چگونگي تأثيرات آن بر مزاج فضاست. اين تحقيق با هدف يافتن عواملي در معماري خانه هاي تاريخي بوشهر كه ناشي از تأثيرات محيط بر مزاج آن از طريق شناخت خصوصيات مزاجي هر فضا با مطالعه ميزان حضور شاخصه هاي چهارگانه محيط به‌عنوان نماينده چهار مزاج اصلي بر فضاهاي خانه انجام شده است. در مسير تحقيق شاخصه هاي چهارگانه محيط يعني عناصر چهارگانه آب (رطوبت زمين و شرجي)، باد (جريان هوا)، خاك (ساختمايه و ارتباط با زمين) و آتش (آفتاب)، هر يك به‌عنوان نماينده اي از مزاج هاي اصلي، در نظر گرفته‌شده‌اند. چگونگي تأثيرات محيط بر مزاج فضا و اثر آن بر معماري خانه هاي تاريخي بوشهر به‌عنوان پرسش اصلي و نحوه تأثيرات هر يك از شاخصه هاي چهارگانه محيط بر مزاج فضا به‌عنوان سؤالات مبنايي جهت رسيدن به نتايج تحقيق است. در مسير تحقيق 16 خانه در بافت تاريخي بوشهر به‌عنوان جامعه آماري جهت واكاوي شاخصه هاي مزاجي آن ازنظر چگونگي تحت تأثير قرار گرفتن از عناصر چهارگانه در نظر گرفته‌ شده است. انتخاب نمونه‌ها برحسب پراكندگي آن‌ها در سطح چهار محله تاريخي بوشهر، متراژ متفاوت آن‌ها، تعداد طبقات گوناگون و فاصله هركدام تا دريا انجام شده است. روش تحقيق اين پژوهش از منظر هدف كاربردي و از منظر روش در مطالعات پيشينه تحقيق، توصيفي-تحليلي مي‌باشد. گردآوري داده‌هاي تحقيق به‌صورت ميداني در حوزه شناخت خانه‌هاي سنتي بوشهر و كتابخانه‌اي مي‌باشد. تجزيه تحليل جهت رسيدن به نتايج تحقيق به روش كمي و كيفي انجام گرفت. تحليل داده ها، جهت واكاوي خانه هاي بافت تاريخي بوشهر در دو شيوه كل نگر (قياسي) و تحليل جزئيات در جهت رسيدن به يك نتيجه كل (استنتاجي) در نظر گرفته شد. مهم‌ترين نتيجه اين پژوهش وجود تنوع در مزاج فضاهاي خانه، در بافت تاريخي بوشهر است، به‌طوري‌كه هر يك از فضاها متناسب و مناسب با چگونگي سكونت و فعاليت ساكنان در آن شكل گرفته است و افراد با مزاج هاي متنوع مي توانند بر اساس نياز جسمي و رواني خود در فضاهاي خانه سكونت كنند. معماري خانه در بافت سنتي بوشهر در تعامل با محيط و انسان در عين تنوع يك كليت را شكل داده است.