شهرك‌سازي و شهرك‌نشيني در مناطق اشغالي از منظر حقوق كيفري بين‌المللي

نظم و نظام نوين جهانيِ مبتني بر منشور ملل متحد با بنيان نهادن اصل ممنوعيت توسل به‌زور نظامي و محترم شمردن تماميت ارضي و استقلال سياسي جوامع، اشغال سرزمين‌ها را ممنوع و مصداق تجاوز سرزميني قلمداد كرده است. حقوق بشردوستانه نيز به حمايت از اين آموزه‌ برخاسته و با تأكيد بر موقتي‌بودن وضعيت اشغال نظامي، به ممنوعيت هرگونه اقدام منتج به تغيير بافت جمعيت مناطق اشغالي حكم كرده است. در اين ميان، انتقال اجباري يا اخراج جمعيت مناطق اشغالي به مناطق ديگر در كنار انتقال جمعيت قواي اشغالگر به سرزمين‌هاي اشغال‌شده ازجمله نقض‌هاي فاحش حقوق بشردوستانه تلقي شده است. قرباني اصلي اين جنايات جنگي حق بنيادين تعيين سرنوشت مردم تحت اشغال است. مقاله حاضر در پرتو آموزه‌هاي حقوق بشردوستانه و قواعد مسئوليت كيفري بين‌المللي به دنبال پاسخ‌دهي به اين پرسش است كه شهرك‌سازي رژيم صهيونيستي در مناطق اشغالي فلسطين و همچنين شهرك‌نشيني يهوديان در اين مناطق چه حكمي دارد. بر اساس يافته‌هاي پژوهش حاضر، شهرك‌سازي‌هاي اسرائيل كه مستلزم پاك‌سازي قومي مناطق اشغال‌شده است در كنار ساكن‌سازي شهرك‌نشينان در اين مناطق يك رفتار مجرمانه مسئوليت آفرين تلقي مي‌شود. همچنين، شهرك‌نشيني داوطلبانه ازآنجاكه تحقق‌بخش جرم جنگي انتقال جمعيت به مناطق اشغالي است مسئوليت كيفري شهرك‌نشينان را به دنبال مي‌آورد. علاوه بر قواي اشغالگر و شهرك‌نشينان، شركت‌هاي تجاري كه در امر شهرك‌سازي‌ها و تسهيل شهرك‌نشيني مشاركت دارند نيز به دليل معاونت در ارتكاب اين جنايت جنگي داراي مسئوليت هستند.