سوژه و نسبت آن با منابع اقتدار در انديشه‌هاي بازرگان و شريعتي

ترسيم نسبت دين با مدرنيته در دنياي در حال تحول ناشي از امواج توفنده مدرن كه با سرعت بالايي همه ارزش­ها و باورهاي ديني را در مي­نوردد، از جمله وظايف نوانديشان ديني است. اين جريان همواره درصدد بوده تا با بازخواني­گزاره­هاي ديني متناسب با شرايط در حال تحول ناشي از امر مدرن، خوانشي روزآمد از دين ارائه دهد. «مهدي بازرگان» و «علي شريعتي» دو تن از نوانديشان ايراني‌اند كه تلاش نموده‌اند جايگاه سوژه ديني در دوران جديد را بر اساس بازتفسيري از مباني سنتي در تعامل با دوران جديد مشخص سازند. اين نوشتار با بهره­گيري از دو روايت اقتدارگرا و ديالوگ­محور از نسبت سوژه و اقتدار به‌عنوان چهارچوب نظري و روش تحليل محتواي­كيفي، آراي بازرگان و شريعتي را مورد بررسي و كنكاش قرار داده است. يافته­هاي اين پژوهش حاكي از آن است­كه شيوه هر يك از اين دو تفاوت‌هايي با مشي ديگري داشته است؛ بازرگان با دغدغه‌مندي درخصوص ارائه تعريفي از مباني سنتي ديني­كه در سازگاري با دنياي متجدد باشد، تلاش نمود تا مجال بيشتري براي سوژه فراهم كند. در مقابل شريعتي با تأكيد بر خوانشي ايدئولوژيك از تشيّع برآن بود تا سوژه را از سيطره اقتدار سنتي خارج نموده و انسانيتِ وي را حتي در عين وفاداري به آموزه‌هاي سنتي مورد تأكيد قرار دهد.