بازخواني دگرگوني فضا و مكان شهري در ساحت توسعۀ فناوري اطلاعات و ارتباطات

توسعۀ فناوري اطلاعات و ارتباطات در قرن 20 و ورود به عصر اطلاعات در ساحت تغيير در فضاي سياسي و اقتصادي جهاني تحولات بسياري را پديدار شده است. ورود به عصر اطلاعات بنيان و ريشۀ ساخت دولت نئوليبرال از دهۀ 1970 را فراهم ساخته است و ايجاد تغيير در ساختارهاي كنوني را در پروژۀ خود قرار داده است. تحت لواي اين تغييرات، بازسازماندهي سرمايه‏داري با توصيف تغييرات توسط اطلاع‌گراها، قابل وقوع است. اقتصاد اطلاع‌گرايي ترسيم اجمالي مؤلفه‏هاي اقتصاد و تغييرات جديد را، با ملاحظۀ باور كاستلز نسبت به اتصال آن مؤلفه‏ها به هم در مفهوم «فضاي جريان‏ها» در تضاد با «فضاي مكان‏ها»، ارائه مي‌دهد. بدين سبب شهر با ماهيت جديدي از فضا روبه‌رو مي‌شود. از اين‌رو هدف اين مقاله بر بازخواني مفهوم فضا و فضاي شهري و تغييرات آن تحت تأثير توسعۀ فناوري اطلاعات و ارتباطات متمركز شده است. بدين منظور با استفاده از روش مرور سيستماتيك، مقاله‌هاي مرتبط با تأثيرات توسعۀ فناوري اطلاعات و ارتباطات بر شهر و فضا و مكان شهري، استخراج، مورد بررسي و تجزيه و تحليل قرار گرفته است. اين امر با جستجوي مقالات معتبر آغاز شد و با مطالعۀ چكيده و نتايج تحقيق بيش از 100 مقاله و پايش آن‏ها، و در نهايت انتخاب 42 مقاله پس از ورود در محيط نرم‏افزار اكسل، انجام پذيرفت. مقاله‏هاي انتشار يافته به زبان انگليسي و بين فاصلۀ زماني 30 سالۀ 1990-2020 هستند. بررسي و تجزيه و تحليل مقالات، زيرشاخه‌هاي مرتبط با تغيير فضا و مكان شهري بواسطۀ توسعۀ فناوري‌هاي اطلاعات و ارتباطات را در 4 حوزۀ اصلي طراحي شهري، برنامه‌ريزي شهري، مشاركت شهري، الگوي سفر، قابل تفكيك نموده است. مطابق با نتايج حاصل از تحليل‌هاي به عمل آمده، حوزه‌ها و زيرحوزه‌هاي موثر در ايجاد تغييرات در فضا و مكان شهري استخراج شدند و فضاهاي اشتراكي و فضاهاي اختصاصي مرتبط با 4 حوزۀ اصلي ارائه گرديدند.