تأثير مديريت‌ آبياري بر عملكرد و اجزاي عملكرد ژنوتيپ‌هاي مختلف برنج (مطالعه موردي: شهرستان آمل)

زمينه و هدف: امروزه آبياري غرقاب دائم در دوره رشد محصول در شاليزارهاي شمال كشور موجب مصرف بالاي آب شده است. با توجه به كمبود منابع آبي كشور، مديريت مناسب آبياري جهت كاهش مصرف آب در ارقام مختلف برنج، ضروري است. بنابراين، پژوهش حاضر به-منظور بررسي اثر مديريت هاي آبياري بر عملكرد و اجزاي عملكرد چهار ژنوتيپ برنج اجرا شد.روش پژوهش: آزمايش به صورت كرت هاي خرد شده در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي با سه تكرار در مزرعه تحقيقاتي مؤسسه تحقيقات برنج كشور، معاونت مازندران (آمل) اجرا شد. در اين آزمايش ژنوتيپ هاي برنج در چهار سطح (G1: طلوع، G2: طارم، G3: تيسا و G4: شيرودي) به عنوان فاكتور اصلي و سطوح آبياري در شش سطح (I1: غرقاب دائم از نشاكاري تا 20 روز پس از 50 درصد گلدهي و سپس قطع آبياري، I2: غرقاب دائم از نشاكاري تا 15 روز پس از 50 درصد گلدهي و سپس قطع آبياري، I3: غرقاب دائم از نشاكاري تا 10 روز پس از 50 درصد گلدهي و سپس قطع آبياري، I4: غرقاب دائم از نشاكاري تا 5 روز پس از 50 درصد گلدهي و سپس قطع آبياري، I5: غرقاب دائم از نشاكاري تا مرحله گلدهي و سپس قطع آبياري و I6: آبياري تناوبي از نشاكاري تا 10 روز قبل از برداشت و سپس قطع آبياري به عنوان فاكتور فرعي در نظر گرفته شدند. در زمان رسيدگي فيزيولوژيكي، عملكرد و اجزاي عملكرد نظير ارتفاع بوته، طول خوشه، تعداد كل پنجه در كپه، تعداد دانه پر در خوشه و وزن هزار دانه اندازه گيري شدند.يافته ها: نتايج نشان داد كه بيشترين و كمترين عملكرد دانه (به ترتيب 6765 و 4255 كيلوگرم در هكتار) از ارقام طلوع و طارم حاصل شد. اعمال سطح I1 موجب حصول حداكثر عملكرد دانه (6291.8 كيلوگرم در هكتار) گرديد، در حالي كه با كاربرد سطح I5، عملكرد به ميزان 17.4 درصد كاهش يافت. سطح I6 ضمن توليد عملكرد دانه مطلوب (5911 كيلوگرم در هكتار)، به عنوان بهترين گزينه مديريت آبياري در شرايط كمبود آب جهت آبياري تعيين گرديد.نتايج: با توجه به نتايج، اعمال سطح آبياري تناوبي از نشاكاري تا 10 روز قبل از برداشت و سپس قطع آبياري در گياه برنج در منطقه مورد مطالعه، عملكرد قابل قبولي را در شرايط كم آبي خواهد داشت و جهت دستيابي به حداكثر مقدار عملكرد، رقم طلوع به عنوان ژنوتيپ مناسب پيشنهاد مي گردد.