تحليل سبك شناختي داستان ضدّجنگ پسامدرن برمحور رمان سلّاخ خانۀ پنج از كورت وَنِگات

انسان تاريخي هميشه گرفتار جنگ بوده است. متفكّران حوزه‌ي جنگ نظريّه هاي فراواني دربارۀ چرايي اين درگيريِ هميشگي ارائه‌داده اند؛ امّا انسان معاصر با گسترش نيازهاي خود زمينه هاي بيشتري براي جنگ فراهم‌كرده‌است. به همين دليل جنگ به‌معناي كلّي به‌ويژه از جنبۀ دفاعي گريزناپذير است. پژوهش حاضر فارغ از اين دفاعِ ناگزير به بررسىِ سبكِ داستانِ جنگ در رمان سلاّخ‌خانۀ پنج نوشتۀ كورت وَنگات پرداخته‌است. پرسش اساسي اين است كه «در اين رمان سبك داستان جنگ پسامدرن چگونه تبلوريافته‌است؟». به‌علاوه اين پرسش هم موردتوجّه بوده‌است كه «آيا داستان جنگ پسامدرن مي تواند به انسان معاصر كمك‌كند تا با هدف خودداري از جنگ، گفتمان صلح‌محور تدارك‌ببيند؟» يافته هاي اين پژوهش نشان‌مي دهد كه وَنگات با استفاده از برخي راه بردها و شگردهاي سبك‌هاي ادبيّات پسامدرن، به ادبيّات مدرن و پيشامدرن كه جنگ را تبليغ و تقويت‌مي‌كنند، تاخته و آن را هجو و از آن انتقادكرده، با خلقِ يك طرح داستانيِ گذشته‌نگر و آينده‌مدار، گفتماني را پرورش‌مي‌دهد كه جنگ را پديده‌اي مسخره و منحوس، امّا گريزپذير جلوه‌مي‌‌‌دهد. برخي از مهم‌ترين اين راه‌بردها و اسلوب‌هايِ سبكي عبارت‌اند از طنز در روايت عيني، فراداستان تاريخ‌نگارانه، داستان علمي‌ـ‌تخيّلي، آزادي از زمان و مكان مألوف، اِجواف جهان تخيّلي و جهان عيني، و ساختار اقتباسي. از اين گذشته وَنِگات براي پرورش گفتمان ضدّجنگ از شيوه‌هاي ديگري مانند بينامتنيّت، زاويۀ ديد چند‌گانه، و كانوني‌سازيِ روايتگري هم استفاده‌‌كرده‌است. گفتمان ضدّجنگ اين داستان مي‌خواهد پيشِ‌پاافتادگيِ و لودگي جنگ را برجسته ‌سازد تا اين پديده در نزد خوانندگان زشت و مسخره جلوه‌كند، به‌گونه‌اي‌كه دون شأن خود بدانند كه به جنگي دامن‌بزنند و با يكديگر بجنگند؛ و درنتيجه به جنگ «نه!» بگويند.