تعيين غلظت، تغييرات فصلي و مدت زمان ماندگاري ذرات پرتوزاي طبيعي در هواي تهران

يكي از مهم‌ترين چالش‌هاي حوادث هسته‌اي ميزان انتشار و تعليق ذرات پرتوزا در اتمسفر است. اطلاع از رفتار اين ذرات در جو مديريت و تصميمات بعدي از اتفاقات پيش‌بيني‌نشده را بهينه‌تر خواهد كرد. استفاده از ذرات پرتوزاي طبيعي به‌عنوان ردياب هاي محيطي براي مطالعه آلاينده هاي اتمسفري يكي از مطالعات كليدي و مهم در انجام تحقيقات اتمسفري است. براي بررسي تعيين غلظت راديونوكلئيدهاي سرب 210، بيسموت 210 و پلونيم 210 و همچنين تخمين زمان اقامت براي كل ذرات معلق پرتوزا به‌صورت ماهانه از آبان ماه 1400 الي مهرماه 1401 در شهر تهران نمونه‌برداري صورت گرفت. نمونه‌ها توسط پمپ نمونه‌بردار حجم بالا با دبي متوسط 1.5 مترمكعب در دقيقه با بازه زماني 6 تا 12 ساعت انجام و در سازمان انرژي اتمي آماده‌سازي و شمارش شدند. نتايج ميانگين ماهيانه غلظت راديونوكلئيدها نشان مي‌دهد كه بيشترين مقدار اندازه‌گيري شده براي سرب 210 در مهرماه با mBq/m^3 1.25 بود. متوسط غلظت ساليانه براي اين پارامتر در حدود mBq/m^3 0.89 بود كه كمترين مقدار آن در فروردين ماه با مقدار mBq/m^3 0.42 ثبت شد. نتايج نشان از افزايش نسبي در غلظت اين متغير براي فروردين‌ و ارديبهشت ماه و كاهش نسبي براي شهريور و دي ماه بود. ميانگين غلظت اندازه گيري شده براي متغير پلونيم 210 در كل دوره حدود   mBq/m^3 05۸/0 بود. همچنين  mBq/m0.3095 در آذر‌ماه به‌عنوان بيشترين غلظت و mBq/m^3 0.032 در دي ماه به‌عنوان كمترين مقدار اندازه گيري شده براي اين راديونوكلئيد است. همين روند براي بيسموت 210 نيز با ميانگين كلي mBq/m^3 0.42 براي دوره بررسي مشاهده شد. بيشترين و كمترين مقدار اندازه گيري شده براي اين راديونوكلئيد در كل دوره بررسي به ترتيب 0.85 و 0.18 mBq/m3 بود. طبق نتايج به‌دست‌آمده بر مبناي سرب 210/ پلونيم 210 ميانگين زمان اقامت ذرات معلق 20.1 روز تخمين زده شد. بر اين اساس تيرماه با ميانگين 22.5 روز و دي‌ماه 17.8 روز به عنوان بيشترين و كمترين زمان اقامت اندازه‌گيري شده در اين كار پژوهشي تخمين زده شد. نتايج به‌دست‌آمده مي‌تواند در تدوين سناريوهاي انتشار و استنشاق ذرات پرتوزاي ناشي از حوادث هسته‌اي كمك نمايد.