مواجهه نظام دانايي ايراني ـ يوناني در روايت‌هاي مده‌آ و سهراب با تكيه بر گفتمان قدرت ميشل فوكو

اين پژوهش در نظر دارد با تحليل گفتمان ‌قدرت در دو نمايش‌نامه مده‌آ اوريپيد و داستان سهراب شاهنامه فردوسي، به تبيين وجوه اشتراك و افتراق دو جهان‌بيني در دو اثر مذكور بپردازد. روش پژوهش حاضر تحليلي ـ تطبيقي و اطلاعات لازم براي سنجش نمونه‌ها به شيوه‌اي كتابخانه‌اي و به ‌واسطه ابزار تحليل گفتمان انجام گرفته و هدف از آن يافتن فصل مميز اين دو اپيستمه از حيث مفهوم قدرت است. به نظر مي‌رسد مي‌توان نتايج حاصل از اين مطالعه تطبيقي را نيز به ‌مثابه نمونه‌‌هايي، به جهان معرفت‌شناسانه و گفتمان غالب در روح دو جغرافياي فرهنگي يونان كلاسيك و ايران تعميم داد. رويكرد نظري بحث برگرفته از آراء ميشل فوكو و مفهوم گفتمان قدرت در انديشه وي است. شواهد اين تحقيق گوياي اين واقعيت هستند كه به‌رغم وجود مؤلفه‌هاي مشابه در اپيستمه هر دو اثر، در هر دو ساحت خدايگاني و انساني از مفهوم تقدير و مرگ تا عشق، اصالت و خردورزي، نقطه تمايز بنيادين آن‌ها در تبيين گفتمان قدرت، رويكردشان در پذيرش يا تقابل با گفتمان قدرت متعالي خدا يا خدايان است. اگر فردوسي در داستان سهراب، تقدير يزدان را عامل فرجام پاياني مي‌داند، در مقابل اوريپيد، مده‌آيي مي‌آفريند كه در مقابل گفتمانِ غالبِ سنتيِ نهادينه‌شده مي‌ايستد و حتي حاضر است فرزندانش را سر بريده، خدايان را همراه‌ كرده و شكوه‌مندانه سوار بر ارابه خدايان گردد.