تحليل نظام ريسك‌ پذيري حكايت «سفرِ هندوستان و ضلالتِ بت‌ پرستان» بوستان برپايۀ نظريّۀ گفتمان خيزابي

گفتمان خيزابي مبتني بر نظامي رخدادي شكل مي‌گيرد و زمينۀ تكثير گفتماني را فراهم مي‌كند. درنتيجه با وضعيت‌هايي سيال، باز و جهشي روبه‌رو مي‌شويم كه دامنۀ حضور كنشگر را وسعت مي‌بخشد و حضوري را براي كنشگر رقم مي‌زند كه ديگر در كنترل او نيست. نظام‌هاي گفتماني به دو نوع كلي تقسيم مي‌شوند: محافظه‌كاري و خطرپذيري. محافظه‌كاري برپايۀ تطبيق و خطرپذيري برپايۀ تصادف شكل مي‌گيرد. گفتمان خيزابي نيز برآيند نظام خطرپذيري است كه با ايجاد فرايند گسست، به شكل‌دهي معناهايي رخدادي و نامنتظر مي‌انجامد. در اين پژوهش، حكايت «سفر هندوستان و ضلالت بُت‌پرستان» بوستان سعدي از منظر نظريۀ گفتمان خيزابي بررسي خواهد شد و نوع تعامل و بده‌بستان‌هاي ميان دو نظام محافظه‌كاري و خطرپذيري و شرايط و بايسته‌هاي اين دو نظام تحليل مي‌‌شود. درواقع، مسئلۀ اصلي پژوهشِ پيشِ روي اين است كه در اين حكايت، نظام گفتماني تطبيق و خطر در شرايط گذار و در قالب چرخش گفتماني چگونه و برپاية كدام معيارها بازنمود مي‌يابد. همچنين شيوة رويارويي اين نظام‌ها با يكديگر چگونه است و گفتمان خيزابي چگونه تبيين مي‌شود. بررسي حكايت منظور نشان مي‌دهد گفته‌پرداز پيوسته فضاي گفتمان را در وضعيتي چالشي قرار مي‌دهد؛ به‌گونه‌اي كه نظام‌هاي محافظه‌كاري و خطرپذيري به موازات هم و در يك فضاي رقابتي روايت را به پيش مي‌برند. كنشگر نيز با توجه به موقعيت نشانه‌اي كه در آن قرار مي‌گيرد در اين فضاي رقابتي مشاركت مي‌كند و سرانجام با كنش قتل، فضايي رخدادي را رقم مي‌زند كه سبب شكل‌گيري خطرپذيري و تحقق گفتمان خيزابي مي‌‌شود.