مناسبات هرمنوتيك تجدد و فلسفه علوم‌انساني در آراي رضا داوري اردكاني

رضا داوري اردكاني (1312-) در طول بيش از پنج دهه حضور فعال در فلسفه و علوم‌انساني معاصر ايران كوشيده است تا به فهم و تحليل و آسيب‌شناسي تجربه ايران معاصر در مواجهه با تجدد (مدرنيته) و فلسفه و علوم‌انساني همبسته با آن بپردازد. خوانش دكتر داوري از مناسبات تجدد، فلسفه و علوم‌انساني، همگرايي زيادي با جريان‏هاي فلسفه قاره‏اي و پُست پوزيتيويستي (post−positivistic) در فلسفه علوم‌انساني دارد. اين نوشتار بر آن است تا با اتخاذ رويكرد هرمنوتيكي (با تأكيد بر هرمنوتيك ديلتاي) و با تحليل متون منتشرشده از دكتر داوري به‌صورت‏بندي مناسبات فلسفه و تجدد و علوم‌انساني در آراي وي بپردازد. داوري در آثار مختلف خود، «تجدد» را بسط تام و تمام تاريخِ غربي مي‌داند. تاريخ غربي، همان تاريخ متافيزيك است كه از زمانه افلاطون تاكنون دو هزار و پانصد سال بر انديشه غربي سيطره دارد. نهال تجدد در قرن پانزدهم و شانزدهم دراين زمين رشد يافت و فلسفه از زمان فرانسيس بيكن تا دورۀ معاصر بيان «هرمنوتيك تجدد» بوده‌ است‌. اين مقاله با اتكا به سنت هرمنوتيكي در فلسفه علوم‌انساني قاره‏اي (با تأكيد بر ديلتاي) درصدد نشان دادن اين معناست كه ميان فهم دكتر داوري از تجدد با طرح بنيادهاي علوم‌انساني، نوعي ارتباط وثيق تاريخي – مفهومي وجود دارد. تجدد «تجربه زيسته» جهان تاريخي− اجتماعي انسان مدرن اروپايي است كه در فلسفه و علوم‌انساني مدرن از رنسانس به بعد صورت‌بندي مفهومي خود را يافته است. بيان مؤلفه‌هاي علم شناختي فلسفي دكتر داوري متناسب با تجربه زيسته ايران معاصر كه از آن به «وضع تجددمآبي» شده گام ديگر اين مقاله است. وضع تجددمآبي كه علوم‌انساني متناسب با خود را صورت‌بندي مي‏كند، ريشه در تجربه زيسته مدرنيزاسيون ايران معاصر (و به تعبير داوري، تجدد وارونه) دارد. بازخواني تجربه تجدد و علم همبسته با آن در ايران معاصر با تأكيد بر مفهوم خرد توسعه در بستر تجربه ايران پساانقلابي و مناسبات دين و علوم‌انساني در سطوح معرفتي، نهادي و گفتماني در تجربه فكريِ داوريِ متأخّر نشان مي‌دهد كه مواجهه فلسفي با علوم‌انساني در ايران معاصر چه دشواري‌هايي پيش رو دارد.