بررسي اثر سيليكون بر برخي ويژگي‌هاي رشدي، فيزيولوژيكي و فيتوشيميايي گياه داروئي Cannabis sativa L در محيط كشت‌هاي خاكي و بدون‌خاك

گياه شاهدانه (Cannabis sativa L.) يك محصول اميدبخش به لحاظ توليد داروهاي گياهي خاص موردتوجه مي باشد. همچنين سيليكون، به عنوان يك عنصر اصلي بسيار مهم در بهبود عملكرد گياهان در شرايط متنوع محيطي مطرح مي باشد. سيستم هاي كشت بدون خاك از مهمترين فناوري روز دنيا براي محيط هاي نامساعد محيطي است در همين راستا باهدف بررسي عملكرد رشدي و فيتوشيميايي گياه دارويي شاهدانه تحت محلول پاشي سيليكون، آزمايشي گلداني، در گلخانه دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان در بهار و تابستان سال 1398، براساس فاكتوريل دوعاملي در قالب طرح كاملا تصادفي با چهار تيمارسيليكون با غلظت هاي صفر، 0/75، 1/5 و 2/25 ميلي مولار و سه تكرار در چهار بستر كشت (خاك و ماسه (مشتقات خاكي)، خاك و ورمي كمپوست (مشتقات خاكي)، پرليت (هيدروپونيك)، پرليت و كوكوپيت (هيدروپونيك)) انجام شد. پس از كامل شدن رشد رويشي، شاخص هاي رشدي، مورفوفيزيولوژيك و فيتوشييميايي از جمله طول ريشه و اندام هوايي (خط كش)، وزن تر اندام هوايي و ريشه، وزن خشك اندام هوايي و ريشه، رطوبت نسبي برگ (ترازو)، سطح برگ (سطح برگ سنج)، رنگيزه هاي فتوسنتزي و آنتوسيانين، قندكل، فنل كل، فلاونوئيدكل، فعاليت آنتي اكسيداني (اسپكتوفتومتر)، برخي عناصر برگ و ريشه (فليم فتومتر) اندازه گيري شد. نتايج نشان داد كه سيستم كشت داراي اثر معني داري روي همه صفات مورد اندازه گيري (به جز فلاونوئيدكل) بوده است و اعمال سيليكون سبب بهبود بسياري از صفات فيتوشيميايي و اجزاي عملكرد با غلظت 1/5 و 2/25 در اين گياه شد. نكته قابل توجه اينست كه سيليكون در سيستم هاي هيدروپونيك سبب بهبود صفات رشدي و جذب عناصر گرديد ولي در محيط كشت هاي مشتقات خاكي، سبب افزايش صفات فيتوشيميايي فلاونوئيدكل و آنتوسيانين شد. نتايج به دست آمده مي تواند حاكي از آن باشد كه استفاده از محيط كشت هاي هيدروپونيك سبب افزايش عمكرد مي گردد درحالي كه در محيط هاي كشت خاكي به سبب وجود برخي محدوديت ها به ويژه محدوديت در جذب عناصر، تركيبات آنتي اكسيداني غيرآنزيمي مانند فنل كل افزايش نشان مي يابد.