بررسي تأثير تنش خشكي بر عملكرد و اجزاي عملكرد اكوتيپ‎هاي گياه دارويي Cuminum cyminum L. در شرايط آب و هوايي استان كرمان

زيره سبز Cuminum cyminum L.)) از مهم ترين گياهان دارويي، با داشتن دوره رشد كوتاه و نياز آبي پايين، مناسب كشت در مناطق خشك و نيمه خشك ايران مي باشد. خشكي يكي ازمهم ترين عوامل محدود كننده رشد گياهان در سرتاسر جهان و شايع ترين تنش محيطي است. در مورد گياهان دارويي، خشكي ممكن است اثر محسوسي بر عملكرد و ميزان مواد مؤثره برجاي گذارد. به منظور بررسي تحمل به خشكي اكوتيپ هاي زراعي زيره سبز، آزمايشي به صورت اسپليت پلات در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي با سه تكرار در ايستگاه مركز تحقيقات و آموزش كشاورزي و منابع طبيعي استان كرمان در سال زراعي 1400- 1399 اجرا شد. در اين مطالعه اثر تنش خشكي در سه سطح (آبياري نرمال، قطع آبياري بعد از 50 درصد گل دهي مزرعه، قطع آبياري بعد از 100 درصد گل دهي مزرعه) بر روي پنج اكوتيپ زيره سبز (ماهان، كوهبنان، خوسف، كاشمر، سبزوار) مورد بررسي قرار گرفت. نتايج تجزيه و تحليل نشان داد اثر اكوتيپ و تنش به صورت جداگانه و توأم بر كليه صفات مورد بررسي از جمله ارتفاع بوته، تعداد چتر در بوته، تعداد چترك در چتر، تعداد دانه در بوته، شاخص برداشت، تعداد شاخه هاي فرعي، عملكرد دانه، عملكرد بيولوژيك، وزن كاه و كلش و درصد اسانس دانه در سطح پنج درصد معني دار بود . بيش ترين عملكرد دانه و درصد اسانس در اكوتيپ خوسف به ترتيب در شرايط بدون تنش و قطع آبياري بعد از 50 درصد گل دهي مزرعه حاصل شد. نتايج رگرسيون در هر سه شرايط آبياري نشان داد كه تعداد چتر، چترك و تعداد دانه در بوته مي توانند منجر به حصول بيش ترين عملكرد گشته و مهم ترين عوامل در تعيين عملكرد دانه مي باشند.