بررسي فيتوشيميايي عصاره اندام‌هاي مختلف گياه دارويي (Silene conoidea L.) با استفاده از كروماتوگرافي گازي متصل به طيف سنج جرمي در منطقه سبزوار

گياه سيلن هرز (Silene conoidea L.) از خانواده ميخكيان (Caryophyllacea) به شمار مي‌رود كه برگ گياه دارويي و خوراكي مي باشد. اين گياه در طب سنتي و مدرن در درمان عفونت هاي پوستي، انعقاد خونريزي استفاده مي‌گردد كه خواص دارويي آن به تركيبات فنولي نسبت داده مي‌شود. در اين پژوهش اندام‌هاي گل، ساقه، برگ و ريشه گياه سيلن هرز از منطقه سبزوار در بهار 1401 جمع‌آوري گرديد و براي اولين بار تركيبات شيميايي فركشن‌هاي كلروفرمي و دي كلرومتان توسط GC-MS گزارش شد. به منظور تهيه فركشن‌هاي مورد نظر در شرايط يكسان براي تمامي اندام‌ها به‌ترتيب از حلال‌هاي آلي اتردوپتروليوم جهت چربي زدايي و كلروفرم و دي كلرو‌متان جهت استخراج مواد موثره به روش خيساندن (ماسراسيون) استفاده شد. آناليز GC-MS فركشن‌هاي كلروفرمي نشان داد كه مشتقات ترپني، مشتقات فنولي، هيدرو كربن‌ها، اسيدهاي چرب، مشتقات هتروسيكل، فنيل پروپان‌ها، مشتقات سيلان و استروئيدها تركيبات اصلي تشكيل‌دهنده در تمام اندام‌ها هستند. مشتقات هيدروكربني (69.16 درصد) در اندام گل، مشتقات ترپني (40.46 درصد) در اندام ساقه و مشتقات اسيد چرب به‌ترتيب (40.46 درصد و 63.98 درصد) در اندام برگ و ريشه بيشترين درصد تركيبات را تشكيل مي‌دهند. همچنين آناليز GC-MS فركشن‌هاي دي كلرومتاني نشان داد مشتقات ترپني به‌ترتيب (47.62 درصد و 40.53 درصد) در اندام برگ و ساقه و مشتقات سيلاني (52.70 درصد) در اندام ريشه به‌عنوان بيشترين تركيبات تشكيل‌دهنده مي‌باشند. خواص حلال‌هاي استخراج نقش مهمي در تعيين استخراج تركيبات فيتوشيميايي با خواص بيولوژيكي منحصر به فرد دارد. به‌طوركلي نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد عصاره غير قطبي كلروفرم و ساقه گياه داراي مواد موثره با ارزش به خصوص تركيبات ترپني به‌منظور اهداف دارويي مي‌باشد. اين نتايج نشان مي دهد كه ساير منابع ژنتيكي S. conoidea را مي‌توان براي غربال كردن تركيبات بيولوژيك و خالص‌سازي تركيبات فيتوشيميايي كه براي توليد، گسترش و توسعه آنتي اكسيدان‌هاي طبيعي در توليد دارو و مواد غذايي ارزشمند هستند، كاوش كرد.