مقايسه مورفولوژيكي، فيزيكوشيميايي و آنتي‌اكسيداني ميوه گياه دارويي خرمندي (Diospyros lotus L.) در سه منطقه از جنگل‌هاي هيركاني

جنگل‌هاي هيركاني اكوسيستم منحصربه‌فرد و باستاني در امتداد سواحل جنوبي درياي خزر هستند. بررسي تنوع گياهان دارويي موجود در اين جنگل‌ها، ازجمله خرمندي يا خرمالوي وحشي (Diospyros lotus L.)، كمك زيادي به حفظ ذخاير ژنتيكي آنها مي‌كند. هدف از اين پژوهش ارزيابي ميوه خرمندي بومي جنگل‌هاي هيركاني از سه منطقه حومه گرگان و علي‌آباد در استان گلستان و حومه بهشهر در استان مازندران ازنظر صفات مورفولوژيكي، فيزيكوشيميايي و آنتي‌اكسيداني بود. بدين منظور، نمونه‌هاي ميوه در آذر 1400 در زمان برداشت تجاري-بومي جمع‌آوري و مورد ارزيابي قرار گرفتند. بر اساس نتايج به‌دست‌آمده، بيشترين وزن، قطر و حجم ميوه به منطقه بهشهر و كمترين وزن، طول، قطر و حجم ميوه به منطقه گرگان اختصاص يافت. ازنظر شكل ظاهري ميوه، نمونه‌هاي منطقه بهشهر نسبت به گرگان و علي‌آباد كشيده‌تر بودند. مقايسه صفات كيفي ميوه‌ها نشان داد كه بيشترين ميزان ويتامين ث و اسيديته ميوه به منطقه بهشهر، بيشترين pH و مواد جامد محلول به منطقه گرگان، بيشترين ميزان فنول و فلاونوئيد كل به مناطق علي‌آباد و بهشهر و بيشترين ميزان آنتوسيانين ‌كل و ظرفيت آنتي‌اكسيداني به منطقه گرگان اختصاص يافت. بررسي همبستگي بين صفات نشان داد كه وزن ميوه با اسيديته همبستگي مثبت معني‌دار داشت، ولي با pH و ظرفيت آنتي‌اكسيداني همبستگي منفي معني‌دار نشان داد. اسيديته با ظرفيت آنتي‌اكسيداني و آنتوسيانين كل همبستگي منفي معني‌دار داشت. در مقابل، pH و مواد جامد محلول با آنتوسيانين كل همبستگي مثبت معني‌دار نشان دادند. به‌طوركلي، تنوع زيادي بين ميوه دارويي خرمندي وحشي در سه ناحيه از جنگل‌هاي هيركاني ازنظر خصوصيات مورفولوژيكي، فيزيكوشيميايي و ظرفيت آنتي‌اكسيداني مشاهده شد.