نقش طراحي شهري سازگار با سيل از منظر بهبود ادراك خطرپذيري (يك مرور نظام‌مند بين‌رشته‌اي)

پيرو كانال‌كشي نهرها و به‌‌كارگيري زيرساخت‌هاي كنترل سيل، ادراك افراد از پويايي اكولوژيكي رودخانه‌ها و ايمني محيط دچار اختلالات گسترده‌اي شده است كه اين عدم درك صحيح از خطرپذيري سيل، در زمان وقوع جريان‌هاي شديد سيل مي‌تواند به تلفات عديده‌اي منجر شود. لذا در راستاي تاب‌آوري در برابر سيل، علاوه‌ بر معيارهاي سازه‌اي، نحوۀ بهبود معيارهاي غيرسازه‌اي همانند درك خطرپذيري در راستاي ارتقاء سازگاري و آمادگي جوامع در برابر سيل، از جمله مباحث پراهميت محسوب مي‌شود. امروزه با وجود گذار مديريت رودخانه‌ها از رويكردهاي تماماً سازه‌اي به رويكردهاي يكپارچه و تأكيد بر مشاركت رشته‌هاي مرتبط در راستاي تلفيق معيارهاي سازه‌اي و غيرسازه‌اي در زمينۀ تاب‌آوري در برابر سيل، نقش طراحي شهري در فرايند مذكور هم‌چنان در هاله‌اي از ابهام است. لذا، با توجه به توانايي طراحي شهري در بسط تجربۀ ادراكي افراد در محيط، اين پژوهش درصدد است با انجام يك مرور نظام‌مند بين‌رشته‌اي، نحوۀ ورود و تلاقي طراحي شهري در بحث ادراك خطرپذيري سيل را مورد بررسي قرار دهد. اين پژوهش با بسط مدل اجتماعي-اكولوژيكي پژوهش سه ديدگاه نظري روان‌شناسي محيط، جغرافياي انساني و حفاظت از طبيعت را به‌عنوان نقطه‌هاي آغازين اين پژوهش بين‌رشته‌اي برمي‌گزيند، سپس با انجام يك مرور نظام‌مند در پايگاه دادۀ اسكوپوس در شش مرحله، نقش طراحي شهري در بهبود درك خطرپذيري سيل را واكاوي مي‌كند. طراحي شهري در هريك از حوزه‌هاي روان‌شناسي محيط، جغرافياي انساني و حفاظت از طبيعت مي‌تواند از طريق كيفيت‌هاي زيبايي‌شناختي و ادراكي محيط، حس مكان و تنظيم خدمات اكوسيستمي نقش مهمي در بسط تجربۀ ادراكي افراد از رودخانه‌ها و متعاقباً بهبود ادراك خطرپذيري سيل ايفا كند، اما در هريك از حوزه‌هاي مذكور با چالش‌هاي متعددي مواجه است و نخست بايد نحوۀ سازگاري و ايجاد توازن با عوامل مداخله‌گر مربوطه را دريابد.