نقش استعاره‌ها در ايجاد فرهنگ ترس حول كرونا؛ رويكردي شناختي و انتقادي

پيدايش و شيوع ويروس كروناي جديد موسوم به كوويد-19 كه از آغاز سال 2020 ابعاد گوناگون زندگي جوامع بشري را تحت‌تأثير قرار داده است، در رسانه‌هاي مختلف جهان نيز بازتاب چشمگيري يافته و به ظهور گفتمان‌هايي منجر شده كه بخش مهمي از آن‌ها بر استعاره بنا شده است. هدف پژوهش حاضر، بررسي نقش استعاره‌هاي مفهومي در ايجاد فرهنگ ترس در گفتمان حول كرونا در گزيده‌اي از مطبوعات فارسي‌زبان داخلي است. داده‌هاي پژوهش مشتمل بر پاره‌گفتارهايي از عنوان يا متن اخبار منتشرشده در پايگاه اينترنتي روزنامۀ همشهري (به‌عنوان نمونه) است كه ويروس كرونا را به‌كمك استعارۀ جنگ مفهوم‌سازي كرده‌اند. اين عبارت‌هاي استعاري كه به‌ روش جست‌وجوي كليدواژه (مانند كرونا، كوويد، كوويد-19، ويروس، همه‌گيري) به دست آمده‌اند و تعداد آن‌ها به 350 مورد مي‌رسد، براساس نظريۀ استعارۀ مفهومي ليكاف و جانسون (1980) و در چارچوب رويكرد تحليل انتقادي استعاره چارتريس-بلك (2004) تحليل شده‌اند. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد كه استعارۀ مفهومي «كرونا، دشمن است» با تداعي‌ها و استلزامات متعددي كه درباره حوزۀ مفهومي جنگ دارد، به ترويج و تقويت فرهنگ ترس در گفتمان كرونا منجر مي‌شود و دراين‌رابطه، كاركرد استدلالي و عاطفي استعاره‌ها نقش كليدي دارند كه هر دو در خدمت كاركرد اقناعي هستند.