بازخواني مفهوم تركيب در ساخت‌واژه كردي سوراني: بررسي اسم‌هاي مركب درون‌مركز با رويكرد صرف ساختي

هدف از جستار حاضر واكاوي اسم‌هاي مركب درون‌مركز كردي سوراني در چارچوب صرف ساختي بوي (2010) و با بهره‌گيري از روش توصيفي‌-‌تحليلي است. به‌عبارت ديگر، اين پژوهش در تلاش است تا با شناسايي و ترسيم كلان‌طرح‌واره، طرح‌واره‌هاي مياني و ريزطرح‌واره‌هاي حاكم، صورت‌بندي اين ساخت‌ها و روابط معنايي ميان سازه‌هاي مشاركت‌كننده در آن‌ها را بازنمايي كند. دراين‌خصوص، تعداد 1400 تركيب اسمي از فرهنگ‌ كردي‌-فارسيِ هه‌نبانه بورينه (شرفكندي، 1369) و فرهنگ فارسي‌-‌كردي دانشگاه كردستان (1392) به‌صورت تمام‌شمار استخراج و تحليل و بررسي شد. ازاين‌بين، 559 تركيب يعني 39 درصد از كل داده‌ها، درون‌مركز تشخيص داده شد. يافته‌ها نشان داد براساس مباني نظري صرف ساختي، تركيب‌هاي درون‌مركز كردي سوراني از يك طرح‌وارۀ اصلي، سه طرح‌وارۀ مياني و پنج ريزطرح‌واره منشعب مي‌گردند. بنابراين، مي‌توان نتيجه گرفت كه دليل عمدۀ اين تنوع طرح‌واره‌اي از جايگاه آزاد هسته در تركيب‌هاي اسمي ناشي مي‌شود. معناي كلي ساخت‌هاي موردنظر نيز علاوه‌بر طرح‌واره‌ها، تحت‌تأثير عوامل ديگري همچون جايگاه هسته، طبقۀ واژگاني و توالي سازه‌هاي مشاركت‌كننده در ساخت است.