راهبردهاي فراخواني شخصيت جميله بوحيرد در گفتمان‌هاي سياسي شعر معاصر عربي

مبارزه در راه عقيده و تلاش براي آزادي و دستيابي به عدالت اجتماعي، ازجمله بن‌مايه‌هاي اساسي شعر شاعران معاصر عربي است. يكي از شگردهايي كه شاعران براي ترسيم خواسته‌ها و رؤياهاي خود به آن تمايل نشان داده‌اند، بهره‌گيري از چهره هاي مبارز و الگوپذيري از آن‌ها در متن شعري است. در ميان شخصيت هاي دخالت داده شده در شعر معاصر عربي، «جميله بوحيرد» يكي از شخصيت‌هاي مهم و تأثيرگذار الجزائر به علت داشتن تجربه مبارزاتي با استعمار فرانسه و تحمل شكنجه و رنج‌هاي طولاني در زندان‌ها، به‌عنوان الگويي مناسب، موردتوجه شاعران قرارگرفته و با دلالت هاي مختلف، حجم انبوهي از گفتمان هاي سياسي شاعران را به خود اختصاص داده است. برخي از آن شاعران همچون نازك الملائكه، عبدالمعطي حجازي، بدرشاكر السياب، نزار قباني و عبدالوهاب البياتي تمركز ويژه‌اي بر اين شخصيت نمودند و تلاش كردند با كاربست راهبردهاي مختلف، از رهگذر اين چهره، مفاهيم متعدد ذهني خود را به‌صورت ملموس و عيني براي مخاطبان ترسيم نمايند. در پرتو حضور پررنگ و محوري چهره يادشده در گفتمان شعري شاعران و بار معنايي اي كه بر دوش مي كشد، پژوهش حاضر مي‌كوشد با رويكرد كيفي و روش توصيفي-تحليلي، از راهبردهاي فراخواني اين شخصيت، ميزان حضور و نحوه دخالت‌دهي وي در شعر شاعران يادشده پرده بردارد و به تحليل گفتمان و تشريح دلالت هاي اين شخصيت در متن شعري آنان بپردازد تا گامي در فهم دقيق تر شعر معاصر برداشته باشد. نتايج تحقيق حكايت از اين دارد كه جميله بوحيرد به عنوان يك الگو و كنشگر فعال، در گفتمان هاي سياسي در زمينه استعمارستيزي و بازستاني هويت از دست رفته، در بستر شعر شاعران مورد مطالعه ايفاي نقش داشته است. در فرايند مفهوم سازي، حضور اين چهره در سروده ها به صورت محوري بوده و در راستاي كاهش فاصله عاطفي با او، به نام وي در آن متون تصريح شده است.