معناشناسي اصول چهارگانه گرايس در رمان ساعت بغداد شهد الراوي

ادبيات از نقض ارتباط ها و هنجارگريزي ها شكل مي گيرد و ساختار روايت و القا گفتمان آثار روايي تا حدود زيادي وابسته به همين هنجارگريزي ها و خروج از معيارهاست. در همين راستا و براي بررسي بخشي از اين آشنايي زدايي ها، نظريه «اصول همكاري» از جانب محقق زبان شناس و فيلسوف بريتانيايي «هربرت پل گرايس» (1913- 1988) مورد اهتمام است؛ او در نظريه خود از چهار اصل «كميّت»، «كيفيت»، «ارتباط» و «روش» سخن مي گويد كه گوينده ملزم به رعايت آن در گفتار و نوشتار است. با اين وجود عدم رعايت اين موارد در متن نشانگر ضعف و خروج اثر از دايره ادبيت نيست؛ بلكه به نظر گرايس در اين صورت معاني ضمني و تلويحي را به ارمغان دارد كه كشف و بررسي آنها براي شناخت و نقد گفتمان و بن مايه هاي اثر ، مؤثر و كارا است. اين مقاله با اتكاء بر روش توصيفي – تحليلي و با كاربست اين نظريه بر روي رمان «ساعت بغداد» (2016) شهد الراوي سعي مي كند معاني پنهان و لايه اي زيرين گفتماني و معنايي اثر را كشف و بررسي كند. مقاله ساعت بغداد از شهد الراوي، نويسنده زن جوان عراقي، پيرامون موضوع جنگ و اشغال در دهه هاي اخير در عراق به نگارش درآمده و نويسنده با دغدغه هاي اجتماعي و سياسي، زندگي شهروندان زن جامعه خويش را بازگو مي كند. نتايج پژوهش نشان مي دهد نويسنده هر كدام از اين چهار اصل را در مقاطعي از رمان براي تجسم دقيق گفتمان جنگ و شخصيت پردازي كارآمد از دختران عراقي درگير اشغال عراق بعد از سال 2003 نقض كرده است.