تعيين تغييرات ترسيب كربن و برخي خصوصيات خاك در گراديان ارتفاعي مراتع شمال سبلان

در تحقيق حاضر، ظرفيت ترسيب كربن و ارتباط آن با برخي خصوصيات خاك و پوشش سطح خاك بررسي شده است. نمونه‌برداري در شمال كوه سبلان در شش مكان، شامل سه مكان با پوشش علف-‌بوته‌زار و سه مكان علفزار در سه طبقة ارتفاعي كم‌تر از 2000، 2000-2500 و بيش‌تر از 2500 متر از سطح دريا انجام شد. در هر مكان نمونه‌برداري خاك در دو عمق صفر تا 15 و 15 تا 30 سانتي‌متري انجام شد. در هر يك از مكان‌هاي مورد بررسي سه ترانسكت به طول 100 متر و در امتداد هر ترانسكت، 10 پلات يك مترمربعي مستقر شد. براي مقايسة كلي خصوصيات دو رويشگاه علف-بوته‌زار و علف‌زار و نيز بررسي اثر متقابل عوامل ارتفاع و نوع رويشگاه از آزمون GLM و براي مقايسة ميانگين‌ها از آزمون چند دامنه‌اي دانكن استفاده شد. ارتباط بين صفات اندازه‌گيري شده خاك و ترسيب كربن نيز با استفاده از آزمون همبستگي پيرسون بررسي شد. نتايج نشان داد كه با افزايش ميـزان ارتفاع در دو رويشگاه مورد بررسي (علف‌زار و علف-بوته‌زار) كـربن ترسـيب‌‌شـدة خـاك، افزايش پيدا مي‌كند. هم‌چنين، نتايج حاكي از آن است كه عمق خاك نيز به‌طور معنا‌داري بر توان ترسيب كربن تأثيرگذار است. به‌طوري‌كه بيش‌ترين ميزان ترسيب كربن خاك به‌ترتيب به عمق صفر تا 15 سانتي‌متري خاك در رويشگاه علف‌زار با ارتفاع بيش‌ از 2500 متر (70.53 گرم بر سانتي‌متر مربع)، سپس عمق صفر تا 15 سانتي‌متري رويشگاه علف‌-بوته‌زار در ارتفاع بيش‌تر از 2500 متر (63.98) و عمق 15 تا 30 سانتي‌متري خاك رويشگاه علفزار در ارتفاع 2000-2500 متر (62.73) بوده و كم‌ترين مقدار آن نيز متعلق به عمق 15 تا 30 سانتي‌متري خاك رويشگاه علف-بوته‌زار در طبقة ارتفاعي كم‌تر از 2000 متر (11.53) است. نتايج تحليل همبستگي ترسيب كربن در رويشگاه‌ها و طبقات ارتفاعي مختلف، حاكي از رابطة منفي با درصد شن، اسيديته و هدايت الكتريكي خاك بوده و همبستگي مثبت با درصد رس و سيلت، درصد كربن آلي و مادة آلي، درصد كربن و مادة آلي ذره‌اي و نيتروژن خاك است.