بهبود برنامه‌ريزي سيستم آبياري قطره‌اي با اندازه‌گيري ميداني و مدل‌سازي گياهي

طراحي نامناسب و مديريت نادرست سيستم‌هاي آبياري از اشكالات اساسي در حوزة كشاورزي بوده و سبب ايجاد تلفات شديد در اين بخش شده است. داده‌برداري ميداني در طول فصل رشد و استفاده از مدل‌هاي گياهي يكي از راه‌كارهاي سودمند در جهت بهبود برنامه‌ريزي آبياري در شرايط مختلف مزرعه است. در اين پژوهش، در طول فصل رشد با داده‌برداري كامل از تغييرات رطوبت خاك در اعماق مختلف و شاخص‌هاي مختلف رشد گياه، نرم‌افزار AquaCrop براي ذرت علوفه‌اي (.Zea mays L) در مزرعة دانشكدة كشاورزي دانشگاه فردوسي مشهد در سال 1400، واسنجي شد. سپس با استفاده از نرم‌افزار، بازه‌هاي حساس گياه به تنش خشكي و مقادير ‌حدي كاهش محصول در مراحل مختلف رشد با هدف بهبود برنامه‌ريزي آبياري در مزرعة ذرت تعيين شد. كاهش زيست‌توده، مادة ‌خشك توليدي و تغييرات كارايي مصرف آب تبخير-تعرق يافته در طول فصل رشد متناسب با مقادير مختلف كاهش رطوبت در ناحية ريشة گياه بررسي و برنامه‌ريزي آبياري از طريق اعمال تنش به بازه‌هاي كم حساسيت‌تر انجام شد. بهسازي برنامه‌ريزي آبياري انجام ‌شده در مزرعه سبب عدم تغيير در مقدار زيست‌توده و مادة ‌خشك توليدي (0.38 درصد افزايش در مقدار زيست‌توده توليد شده و 0.52 درصد افزايش در مقدار مادة ‌خشك) و در عين حال 26.6 درصد كاهش عمق آب آبياري، 85.6 درصد كاهش زه‌آب و افزايش بهره‌وري آب تبخير-تعرق ‌يافته از 4.66 به 4.67 كيلوگرم بر مترمكعب نسبت به وضعيت قبل از بهسازي شد. در وضعيت قبل از بهسازي، مزرعه به‌صورت كاملاً سنتي و متناسب با عرف منطقه راهبري مي‌شد. يافته‌هاي اين پژوهش مي‌تواند به متخصصان آبياري در زمينة كاهش مصرف آب، افزايش كارايي، شناسايي بازه‌هاي حساس به خشكي در طول فصل رشد و ميزان حساسيت هر مرحله به تنش و تدقيق برنامه‌ريزي آبياري كمك شاياني نمايد.