ارزيابي عوامل محدودكننده‌ي عملكرد چغندرقند بهاره در كشور با استفاده از روش CPA

تعيين عوامل محدودكننده‌ي عملكرد و تعيين سطح بهينه عامل محدودكننده براي كاهش فاصله بين عملكرد واقعي و قابل‌دستيابي در افزايش عملكرد محصولات زراعي نقش مهمي دارد. اين مطالعه با استفاده از روش تحليل مقايسه كاركرد Comparative Performance Analysis, CPA) با هدف تعيين عوامل محدودكننده‌ي اجزاي عملكرد چغندرقند (شامل عملكردريشه و عيارقند) و تعيين سهم نسبي اين عوامل در سال 1399 انجام شده ‌است. اين مطالعه از طريق تكميل پرسش‌نامه در سطح 220 مزرعه چغندرقند بهاره در كل كشور اجرا شد. همه داده‌هاي گردآوري شده پس از ثبت با استفاده از روش رگرسيون گام به گام و روش (CPA) به‌طور جداگانه براي دو صفت عملكردريشه و عيارقند مورد تجزيه و تحليل قرار گرفتند. بر اساس مدل‌هاي توليدي منتج از اين مطالعه، خلاء عملكرد ريشه معادل81/98 تن در هكتار (يا 57/2 درصد) و خلاء عيارقند معادل 4/88 واحد (يا 21/7 درصد) برآورد شد. در اين ميان، دو عامل فيزيوگرافيكي شامل ارتفاع از سطح دريا و طول‌جغرافيايي به‌ترتيب 14/1 و 30/1 درصد از خلاء عملكردريشه و عيارقند و يك عامل اجتماعي (ميزان تحصيلات كشاورز) حدود 11/9 درصد از خلاء عيارقند را به خود اختصاص داد. در ميان عوامل مربوط به مديريت زراعي مؤثر بر خلاء عملكردريشه، 8/85 درصد به عواملي نظير ميزان مصرف بذر، تراكم نهايي بوته، روش آبياري، تاريخ كاشت، پراكندگي بوته، تسطيح زمين، مدت ماندن ريشه در مزرعه، تنش خشكي و مقدار نيتروژن پايه به‌ترتيب با سهمي معادل 24/7، 11/3، 10/3، 9/8، 9/7، 8/8، 5/2، 4/1 و 1/9 درصد از مجموع خلاء عملكردريشه (81/98 تن در هكتار) را تبيين مي‌كند و 14/2 درصد مربوط به عوامل ديگر بود. در ارتباط با خلاء عيارقند نيز عوامل مديريتي شامل تعداد آبياري، تاريخ قطع آبياري، ميزان كربن‌آلي موجود در خاك و ميزان خسارت بيماري‌ها به‌ترتيب 24، 19، 10/3 و 4/6 درصد و در مجموع 57/9 درصد از 21/7 درصد از خلاء عيار قند (4/88 واحد) را تبيين مي‌كنند.