اثر خاك‌ورزي حفاظتي و سطوح مختلف آب آبياري بر عملكرد و بهره‌وري آب چغندرقند و گندم در تناوب گندم- چغندرقند

اين تحقيق به منظور بررسي عملكرد و بهره‌وري آب گندم و چغندرقند در سيستم تناوب زراعي رايج (گندم- چغندرقند) منطقه سرد، در ايستگاه تحقيقات جلگه رخ مركز تحقيقات و آموزش كشاورزي و منابع طبيعي استان خراسان‌رضوي به اجرا درآمد. آزمايش با استفاده از كرت‌هاي دو بار خرد شده در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي و با سه تكرار طي سال‌هاي زراعي 1392 الي 1395 اجرا شد. تيمارها؛ شامل روش‌هاي مختلف خاك‌ورزي (خاك‌ورزي متداول، كم‌خاك‌ورزي و بي‌خاك‌ورزي) در كرت‌هاي اصلي، مديريت بقاياي گياهي (بدون بقايا، حفظ 30 درصد و 60 درصد بقايا) در كرت‌هاي فرعي و سطوح مختلف كاربرد آب آبياري شامل 50، 75 و 100درصد در كرت‌هاي فرعي فرعي قرار گرفتند. نتايج نشان داد كه روش خاك‌ورزي و مديريت بقايا بر عملكرد و بهره‌وري آب گندم و چغندرقند اثر معني‌دار نداشت ولي اثر سطوح مختلف آب آبياري معني‌دار بود (P 0.01). مقدار عملكردريشه چغندرقند در دو سطح كاربرد آب 75 و 100 درصد به‌ترتيب 31/8 و 39/9 تن در هكتار بود كه با هم اختلاف معني‌دار نداشتند ولي عملكرد در سطح 50 درصد نياز خالص حدود 31/8 تن در هكتار بود كه كاهش قابل توجهي داشت. ميزان بهره‌وري آب در سطوح 50، 75 و 100 درصد آب مصرفي به‌ترتيب 5/190، 4/604 و 3/481 كيلوگرم ريشه بر مترمكعب آب به‌دست آمد. در محصول گندم ميانگين عملكرد (دو سال زراعي 93-1392 و 95-1394) در دو سطح كاربرد آب 75 و 100 درصد به‌ترتيب 4849 و 5127 كيلوگرم در هكتار بود كه با هم اختلاف معني‌دار نداشتند، ولي عملكرد در سطح 50درصد نياز آب آبياري حدود 3954 كيلوگرم در هكتار بود كه كاهش قابل‌توجهي داشت. ميزان بهره‌وري آب در سطوح 50، 75 و 100 درصد آب‌مصرفي به‌ترتيب 0/954، 0/924 و 0/813 كيلوگرم بر مترمكعب آب به‌دست آمد.