تبيين چگونگي تربيت اخلاقي متعاليه براساس تفاسير ملاصدرا

مقالۀ حاضر به تببين چگونگي تربيت اخلاقي متعاليه، براساس تفاسير ملاصدرا، مي‌پردازد. اين پژوهش كه با روش تحليل محتواي قياسي ـ استقرايي انجام شده است، براي تبيين چگونگي تربيت اخلاقي به تحليل محتواي تفاسير ملاصدرا پرداخته و اصول و روش‌هاي تربيت اخلاقي را واكاوي كرده است. اصول و روش‌هاي تربيت اخلاقي در دو دسته سلبي و ايجابي ناظر به دو مرحلۀ اصلي تخليه و تحليه در تربيت اخلاقي متعاليه دسته بندي شده‌اند. بر اين اساس، در بخش سلبي، پنج اصل و هفت روش و در بخش ايجابي نيز هشت اصل و شش روش استخراج شده است. اصول بخش سلبي عبارتند از: تهذيب ظاهر، مراقبت از اعمال، تهذيب نفس، دوري از حبّ دنيا و مراقبت از خواطر ذهني. اصول بخش ايجابي نيز عبارتند از: عقل‌ورزي، تفكر، مراقبت در مسير كسب علم، تكرار، ايجاد ملكات نيكو، تعديل قواي جسماني و نفساني، توجه به تفاوت وسع‌ها و به‌گزيني در معاشرت. روش‌هاي سلبي عبارتند از: رياضت، زهد، انفاق، دوري از هم‌نشين بد، پاسخ به شبهات، دوري از عادات نامناسب، دوري از افراط و تفريط. روش‌هاي ايجابي نيز عبارتند از: اطاعت از شرع، عمل به مقتضاي علم، برهان، تذكر، ايجاد عادات پسنديده و موقعيت‌مداري.