عوامل و موانع «گرايش به تفكر» در قرآن كريم و دلالت‌هاي تربيتي آن

ايجاد گرايش به تفكر رويكردي است كه اخيراً براي پرورش تفكر در نظام ‌هاي آموزشي جهان موردِ توجه قرار گرفته است؛ چرا كه صرفاً با آموزش مهارت انديشيدن به فراگيران، نمي‌ توان انديشه ‌ورز شدن آنها را تضمين كرد. از آنجا كه گرايش فكري پديدۀ فرهنگي است و از تعامل با باورها، ارزش و هنجارهاي محيطي نشئت مي ‌گيرد، توجه به عناصر فرهنگي در گرايش به تفكر ، بسيار حائز اهميت است؛ از اين ‌رو، هدف در پژوهش حاضر، شناسايي عوامل و موانع گرايش به تفكر، براساس قرآن كريم و ارائۀ پيشنهاداتي براي نظام ‌هاي تربيتي، بود. براي اين منظور 232 آيه كه حيطۀ مفهومي و مضامين آنها نمايان‌گر موضوع تفكر در قرآن كريم بودند، شناسايي و موردِ تحليل قرار گرفتند. پس ‌از استخراج مفاهيم اوليه (28 مفهوم‌ پايه)، در نهايت، 4 محور كليدي براي عوامل و موانع گرايش به تفكر ، از ديدگاه قرآن كريم، شناسايي شد. نتايج پژوهش حاضر، از نگاه قرآن كريم، بيانگر آن است كه به جريان انداختن تفكر نيازمند عواملي چون منابع و موضوعاتي براي تفكر، روش مناسب، مصون‌‌سازي تفكر از عوامل بازدارنده (موانع) و تقويت و راهبري تفكر، از طريق عوامل تسهيل‌‌كننده، است. بر همين اساس، لازم است مربيان با ايفاي نقش الگويي براي تفكرورزي، تهيه محتواي غني و نافع، فراهم كردن فرصت ‌ها و فعاليت ‌هايي براي تفكر و چالش ‌هاي فكري، فرضيه‌ آزمايي، گسترش ظرفيت درك شهودي و باطني، تربيت اخلاقي و تهذيب نفس و زمينۀ گرايش به تفكر را در فراگيران فراهم نمايند.