سرمايه ديني و سرمايه اجتماعي در ايران: تحليل تطبيقي درون كشوري

در ادبيات جامعه‌ شناسانه، جماعت‌ هاي مذهبي (مثل مساجد، حسينيه‌ها، هيأت‌هاي مذهبي، جلسات روضه خانگي و ...) به عنوان يكي از منابع مهم سرمايه اجتماعي محسوب شده‌اند. افراد واجد سرمايه بالاي ديني كه بطور فعال در جماعت‌هاي مذهبي و مناسك جمعي شركت مي‌كنند، معمولاً دوستان جديدي از همسايگان، هم‌محله‌اي‌ها و ساير هم‌مذهبي‌ها پيدا كرده و غالباً و به احتمال زياد در معرض تعامل مستمر يا گاه‌گاهي با آنها قرار گرفته و از حمايت خاصي برخوردار مي‌شوند كه حقيقتاً براي آنها سرمايه‌اي ارزشمند محسوب مي‌شود. در پژوهش حاضر، ابتدا استدلال‌هاي معطوف به چگونگي ارتباط سرمايه ديني و سرمايه اجتماعي به نحوي با يكديگر تركيب شد تا منجر به استنتاج فرضيه‌اي گردد كه قابل وارسي تجربي باشد. سپس، با واحد تحليل قرار دادن «شهرستان» و استفاده از داده‌هاي ثانويه، اعتبار فرضيه تحقيق با روش تطبيقي درون‌كشوري در ايران مورد آزمون تجربي قرار گرفت. در پايان، يافته‌هاي مربوط به آزمون تجربي فرضيه مزبور نشان داد كه حتي هنگامي كه اثرات شاخص‌هاي مختلف توسعه‌يافتگي كنترل و حذف شوند، سرمايه ديني هنوز مي‌تواند مشوق سرمايه اجتماعي در ايران باشد.