نقش ارتباطات علمي بين‌المللي در مرجعيت علمي دانشگاه‌هاي ايران و راهكارهاي ارتقاي آن

اين پژوهش به ‌دنبال 1) سنجش سرعت رشد ارتباطات علمي كشور و تأثير آن بر مرجعيت علمي آن در مقايسه با ديگر كشورهاي دنيا، 2) ترسيم وضعيت دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي با توليد علم بالاتر كشور در همين زمينه و 3) ارائه‌ راهكارهايي براي اثرگذارتر كردن پژوهش‌ها با مشاركت بين‌المللي است. در دنيا سهم مقالات با مشاركت بين‌المللي با سرعت نسبتاً بالائي در حال توسعه است كه ايران نيز از اين قاعده مستثنا نيست. هرچند اين دسته از مقالات به ‌طور متوسط استناد بالاتري نسبت به ديگر مقالات دريافت مي‌كنند، اما اين قاعده براي همه‌ مقالات عموميت ندارد. يكي از عوامل مؤثر بر افزايش اثرگذاري استنادي مقالات تركيب گروه‌هاي پژوهشي است.از روش علم‌سنجي استفاده شد. داده‌هاي مدارك بين‌المللي ايران و دنيا در 15 سال اخير از پايگاه‌هاي اين سايت و وب‌آو‌ساينس شركت كلاريويت آناليتيكس مبناي تحليل‌ها در پژوهش حاضر قرار گرفت.يافته‌هاي پژوهش نشان داد كه سرعت رشد ارتباطات علمي هرچند در سال‌هاي اخير شتاب بيشتري گرفته است، اما همچنان با رشد علمي كشور همگام نشده است. به‌رغم اينكه مقالات با مشاركت بين‌المللي نقش مهمي در مرجعيت علمي ايران داشته‌اند، اما اثرگذاري مقالات با مشاركت بين‌المللي در مقايسه با ديگر قدرت‌هاي علمي برتر دنيا نياز به بهبود دارد. توجه دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي به توسعه‌ تعاملات بين‌المللي هم‌زمان با افزايش اثرگذاري پژوهش‌ها در افزايش مرجعيت علمي آن‌ها تأثير به‌سزايي دارد. گروهي از دانشگاه‌ها و مراكز پژوهشي در كشور در توسعه‌ همكاري‌هاي علمي موفق‌تر بوده‌اند، اما از ظرفيت‌هاي همكاري علمي در راستاي مرجعيت علمي به ‌صورت كامل استفاده نكرده‌اند. درجه‌ اثرگذاري همكاران، ميزان بهره‌وري و تعداد مقالات با مشاركت بين‌المللي آنها عوامل مهمي هستند كه بر افزايش مرجعيت علمي مقالات حاصل مشاركت‌هاي بين‌المللي مؤثرند.براي ارتقاي سطح مرجعيت علمي در كشور لازم است نگاهي راهبردي به انتخاب همكاران داشته باشيم. گروه‌هاي پژوهشي كه از پژوهشگراني با درجه‌ اثرگذاري استنادي بالاتر، ميزان بهره‌وري و مشاركت‌هاي بين‌المللي بيشتري تشكيل شده باشند بر تعداد استنادهاي دريافتي پژوهش منتج از همكاري اثر چشمگيري دارند، بنابراين تغيير در آئين‌نامه‌هايي كه به حمايت از مشاركت‌هاي بين‌المللي مي‌پردازند، آگاهي دادن به سياست‌گذاران و پژوهشگران نسبت به تأثير انتخاب همكاران در مرجعيت پژوهش و به‌كارگيري ابزارهاي همتاياب به بهره‌گيري بيشتر از مشاركت‌هاي بين‌المللي در راستاي ارتقاي مرجعيت علمي خواهد انجاميد.