بررسي جايگاه خيرخواهي در اخلاق ارسطويي و آموزه‌هاي قرآني

زمينه و هدف: جايگاه اخلاق در تكوين و تقويت هويت انساني، بحثي ريشه‌دار و گسترده است. با عنايت به اينكه فضيلت‌هاي اخلاقي، يكي از ابزارهاي بنيادين هويت‌ساز به شمار مي‌آيد، بدون ترديد بازانديشي در فضيلت‌هاي اخلاقي همچون خيرخواهي در آموزه‌هاي قرآني و منابع متقدم اخلاقي، آثار مهمي همچون احساس مسئوليت در قبال مسائل اجتماعي، ايفاي بهينه نقش‌هاي محول در ساختارهاي اجتماعي و تلاش براي بهبود روابط با اعضاي جامعه را در پي خواهد داشت.روش: پژوهش حاضر با روش توصيفي ـ تحليلي و با استفاده از منابع كتابخانه‌اي اصيل همچون سياست ارسطو، اخلاق نيكوماخوس، رساله وصاياي ارسطو به شيماس (رساله تفاحه)، رساله النفس ارسطو و نيز منابع گران‌سنگ تفسيري قرآن، سعي در تبيين روشن و رسايي از ديدگاه اخلاقي و قرآني درباره مفهوم و مصاديق خيرخواهي نموده است.ملاحظات اخلاقي: در اين مقاله، اصالت متون، صداقت و امانتداري رعايت شده است.يافته‌ها: يافته‌ها بر اين امر دلالت دارد كه خيرخواهي از منظر اخلاق ارسطويي در قالب دعوت به گونه‌هايي از خيرخواهي‌هاي فردي و اجتماعي تجلي ‌يافته و اين فضيلت در آموزه هاي قرآني از يكسو همراه با روايت‌هايي از سرگذشت‌هاي جوامع عصر پيامبران الهي نسبت به مردم آن زمانه ظهور پيدا كرده و از سوي ديگر توصيه‌هاي مؤكدي نيز درباره ضرورت خيرخواهي نسبت به خويشتن در قالب بازگشت از بدكرداري و همچنين توجه به مصلحت‌هاي جمعي بيان شده است.نتيجه‌گيري: معناي خيرخواهي در اخلاق ارسطويي، در گونه‌هايي از خيرخواهي‌هاي فردي و اجتماعي ظهور پيدا كرده است؛ دعوت روح به شناخت نفس در جهت خيرخواهي و نيز ضرورت خيرخواهي در رويه‌هاي مختلف فردي، شاخصه مهم نگاه ارسطويي به مصاديق خيرخواهي محسوب مي‌شود. مصاديق خيرخواهي در آموزه هاي قرآني داراي يك نوع جامعيت است كه سعي دارد خير و منفعت‌هاي اجتماعي را بر مصلحت‌هاي شخصي مقدم دارد و اين نگاه جامع، زمينه ساز تأثيرات شگرفي در ارتقاي روابط اجتماعي مي‌شود. اين نوع خيرخواهي در آموزه هاي پيامبران به مردم در قرآن كريم ظهور پيدا كرده است.