اثر محلول‌پاشي سايكوسل بر ويژگي‌هاي كمّي مرتبط با عملكرد ژنوتيپ‌هاي ماش (Vigna radiata) در شرايط تنش رطوبتي

در ايران، خشكي به‌عنوان مهم‌ترين عامل محدودكننده توليدات زراعي مطرح است و براي دستيابي به عملكرد مناسب، گياهان زراعي بايد قادر به تحمل اين دوره خشكي باشند. به‌منظور بررسي اثر محلول‌پاشي سايكوسل بر صفات كمّي مرتبط با عملكرد ژنوتيپ‌هاي ماش تحت تأثير تنش رطوبتي، آزمايشي به‌صورت اسپليت اسپليت پلات در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در سال زراعي 1401-1400 در مزرعه تحقيقاتي دانشكده كشاورزي دانشگاه فردوسي مشهد اجرا شد. در اين آزمايش، سطوح آبياري در سه سطح شامل، بدون تنش (آبياري بر اساس 100 درصد نياز آبي ‌گياه)، تنش ملايم (آبياري بر اساس 75 درصد نياز آبي ‌گياه) و تنش شديد (آبياري بر اساس 50 درصد نياز آبي ‌گياه) به‌عنوان عامل اصلي و سطوح محلول‌پاشي سايكوسل در سه سطح شامل، عدم محلول‌پاشي، 400 و 800 ميلي‌گرم در ليتر و ژنوتيپ‌هاي ماش شامل توده هندي و رقم زربخش به‌صورت فاكتوريل به‌عنوان عوامل فرعي بودند. نتايج نشان داد كه برهم‌كنش تنش رطوبتي، محلول‌پاشي سايكوسل و ژنوتيپ بر تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن 1000 دانه، عملكرد دانه، عملكرد زيستي و شاخص برداشت معني‌دار بودند. تنش شديد موجب كاهش تعداد غلاف در بوته (27 درصد)، تعداد دانه در غلاف (25 درصد)، وزن 1000 دانه (23 درصد)، عملكرد دانه (57 درصد) و شاخص برداشت (42 درصد) شد. در بين ارقام ماش مورد بررسي، رقم زربخش در تحمل شرايط كمبود آب نسبت به توده هندي برتري نشان داد، به‌طوري‌كه وزن 1000 دانه رقم زربخش و توده هندي در شرايط تنش شديد رطوبتي به‌ترتيب كاهش 15 و 21 درصدي را نشان دادند. محلول‌پاشي سايكوسل 800 ميلي‌گرم در ليتر ضمن كاهش اثرات ناشي از كمبود رطوبت موجب افزايش تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن 1000 دانه، عملكرد دانه، عملكرد زيستي و شاخص برداشت، نسبت به تيمار عدم محلول‌پاشي گرديد. بيشترين وزن 1000 دانه (60/5 گرم) در تيمار بدون تنش و مصرف محلول‌پاشي سايكوسل 800 ميلي‌گرم در ليتر حاصل شد. به‌طور كلي، عملكرد و صفات مرتبط با آن در شرايط تنش شديد كاهش يافت. همچنين به نظر مي‌رسد، مصرف سايكوسل در شرايط تنش خشكي باعث تطابق‌پذيري بهتر ماش مي‌شود.