عوامل مؤثر بر كارايي اگروباكتريوم رايزوژنز در القاي ريشه‌هاي مويين تراريخت و ارزيابي توليد والرنيك اسيد در ريشه‌مويين گياه دارويي سنبل‌الطيب (Valeriana officinalis L.)

كشت ريشه‌هاي مويين به دليل پايداري ژنتيكي و بيولوژيكي بالا و قابليت رشد سريع و توليد متابوليت‌هاي ثانويه در زمان كوتاه و بدون نياز به هورمون‌هاي گياهي، راهكار مؤثري را براي توليد متابوليت هاي ثانويه گياهي فراهم نموده است. در اين تحقيق تأثير عوامل مختلف شامل نوع سويه اگروباكتريوم (شاملA4 ، 15834 و 2656)، نوع ريزنمونه (برگ و دمبرگ)، شرايط تلقيح (مدت زمان تلقيح (10 و 15 دقيقه) و هم‌كشتي (48 و 72 ساعت) و حضور و عدم حضور استوسرينگون) و همچنين غلظت تركيبات معدني محيط‌كشت ( MS و MS1.2) در القاء و توليد ريشه‌هاي مويين سنبل‌الطيب مورد ارزيابي قرار گرفت. نتايج نشان داد در بين سويه‌هاي باكتري، سويه A4 بيشترين درصد ريشه‌زايي مويين و تعداد ريشه مويين در هر ريزنمونه را داشت. همچنين ريزنمونه برگ نيز در مقايسه با ريزنمونه دمبرگ درصد ريشه‌زايي و تعداد ريشه در هر ريزنمونه بيشتري را دارا بود. ارزيابي شرايط تلقيح مختلف نشان داد كه بيشترين درصد ريشه‌زايي مويين در تيمار 10 دقيقه تلقيح ريزنمونه و 72 ساعت هم‌كشتي و بيشترين تعداد ريشه‌مويين در هر ريزنمونه نيز در تيمار 10 دقيقه تلقيح ريزنمونه و 72 ساعت هم‌كشتي به همراه 100 ميكرومولار استوسرينگون بدست آمد. همچنين، محيط كشت MS 1.2 از نظر درصد و تعداد ريشه‌مويين در هر ريزنمونه در مقايسه با محيط كشت MS از كارايي بالاتري برخوردار بود. نتايج HPLC نشان داد كه والرنيك اسيد با مقدار 3.77 ميلي‌گرم برليتر در كشت‌هاي ريشه‌مويين سنبل‌الطيب توليد و تجمع مي‌يابد. نتايج تحقيق حاضر نشان داد كه در توليد ريشه هاي مويين و افزايش زيست توده كلي ريشه هاي مويين گياه سنبل الطيب جهت بالا بردن ميزان متابوليت هاي دارويي با ارزش، نوع سويه آگروباكتريوم رايزوژنز، نوع ريزنمونه و بهينه سازي شرايط كشت از اهميت ويژهاي برخوردار است. بهترين تركيب هاي تيماري براي توليد ريشه مويين سنبل الطيب شامل 10 دقيقه تلقيح و 72 ساعت هم كشتي ريزنمونه برگ با سويه 4A آگروباكتريوم و محيط كشت MS 1/2 بود.